Fransa’nın başkenti Paris’te yer alan ve 1830’larda Mısır’dan getirilen 3.300 yıllık Luksor Dikilitaşı, son restorasyon çalışmaları sırasında yepyeni sırlarını, gizli mesajlar açığa çıkardı. Paris Katolik Üniversitesi’nde görev yapan Mısırbilimci Jean-Guillaume Olette-Pelletier, Aralık 2021’de yapılan bakım sırasında dikilitaşın üst kısımlarında daha önce belgelenmemiş yedi gizli yazıt keşfetti.
Olette-Pelletier’in uzmanlaştığı alan, antik Mısır yazı sisteminde kullanılan karmaşık kriptografi biçimleri. Restorasyon için kurulan iskele sayesinde dikilitaşın daha önce incelenemeyen yüksekteki bölümlerine erişebilen araştırmacı, yatay olarak yerleştirilmiş hiyeroglifleri tespit etti. Geleneksel dikey yazım biçiminden farklı olan bu düzenleme, mesajların kasıtlı olarak gizlendiğini ortaya koyuyor.
Yazıtların çözümüne göre, Firavun II. Ramses’in tanrı Amun’un gücünü yücelten bir dizi sembolik ifadeye yer verdiği görülüyor. Bu gizli mesajlar, Ramses’in ilahi gücünü vurgulamakla kalmıyor, aynı zamanda halkı Amun’a adaklar sunmaya teşvik eden bir propaganda dili de içeriyor.
Dikilitaşın bir yüzünde yer alan ve belirli bir açıdan —özellikle yıllık Opet festivali sırasında tekneyle gelen soylular tarafından— görülebilecek şekilde konumlandırılmış bir yazıt, tanrıya saygı duruşunda bulunanlara yönelik özel bir mesaj taşıyor. Ramses’in başlığındaki boğa boynuzları ve “yatıştırmak” anlamına gelen semboller bir araya geldiğinde, Amun’un “ka” gücüne sunulacak adakları ima eden güçlü bir görsel anlatı oluşuyor.
- yüzyılda M.Ö. Luksor Tapınağı’nın girişine dikilen ve sonrasında Fransa’ya diplomatik bir hediye olarak gönderilen dikilitaş, bugün Paris’in Concorde Meydanı’nda yer alıyor. Ancak yapılan son analizler, bu anıtın sadece görsel bir kalıntı olmadığını, aynı zamanda dönemin dini ve siyasi mesajlarını da taşıdığını gözler önüne seriyor.
Toplamda yedi şifreli mesaj tespit eden Olette-Pelletier, bu yazıtların Ramses’in hem siyasi meşruiyetini hem de tanrısal bağlantılarını pekiştirmeyi amaçladığını belirtiyor. Bulguların tamamı, antik Mısır’da yazı ve görselliğin ne kadar bütünsel bir iletişim aracı olarak kullanıldığını da ortaya koyuyor.
Bu önemli keşif, ENiM adlı akademik dergide yayımlanmak üzere hazırlanıyor. Araştırmacılara göre, Luksor Dikilitaşı’nın taşıdığı gizli yazılar, antik dünyaya dair hâlâ öğrenilecek çok şey olduğunu gösteriyor.
Kapak Görseli: Wikipedia
