20. yüzyılın başında, dünyanın en kurak yeri olan Şili’nin Atacama Çölü’nde Mısır mumyalarından tam 2000 yıl öncesine ait Dünyanın en eski mumyaları bulundu. Hayır, yanlış okumadınız! Şili’nin antik mumyaları Mısırlılarınkinden binlerce yıl daha eskidir ve Chinchorro halkı 7.000 yıl önce ölülerini mumyalamaktadır.
MÖ 5450’den MÖ 890’a kadar Atacama’nın Pasifik Kıyısı’nda yaşayan bu deniz avcı-toplayıcılarının yüzlercesinin kalıntıları Arica ve Parinacota bölgelerinde keşfedildi.
İlk Chinchorro mumyası 1917’de Alman arkeolog Max Uhle tarafından belgelendi. En eski mumyalar, pişmemiş siyah kil ile kaplı heykeller gibiydi.
UNESCO’nun sayfasında belirtildiği gibi Chinchorro halkı yakındaki zengin deniz kaynaklarını kullanarak engebeli Kıyı Cordillera’daki aşırı kurak bir kıyı çölünün aşırı çevresel koşullarına başarıyla adapte oldular.
Chinchorro kültürüyle ilişkili arkeolojik alanlar, bilinen en eski yapay olarak mumyalanmış insan bedenlerine sahip oldukları için kabul edilmektedir.
2021’de bu mezarlıklar, sağladıkları muazzam arkeolojik değer nedeniyle Unesco Dünya Mirası Listesi’ne yazıldı.
Mumyalar, Antik kültürün karmaşık cenaze geleneklerini ve morg uygulamalarını ortaya çıkarmanın yanı sıra toplumun sosyal ve manevi yapıları hakkında fikir verirler. Örneğin, mumyalamayı seçkinler için ayıran Mısırlıların aksine, Chinchorro bunu herkes için bir ritüel olarak sundu.
Chinchorro halkı gizemli bir şekilde ölü bebekleri mumyalamaya başladı – iç organları çıkardı, kemikleri temizledi, cildi doldurdu ve dikti ve üzerlerine peruk ve kil maskeler taktı.
İşlem, vücudun deri ve organlarının soyulmasını, derinin tekrar dikilmesini ve cesetlerin sazlık ve deniz aslanı derisi gibi malzemelere sarılmasını içeriyordu. Mumyalar daha sonra kurak koşulların onları sonsuza dek koruyacağı umuduyla çöle gömüldü.
Araştırmacılar, bölgedeki sudaki yüksek arsenik seviyelerinin bugüne kadar devam ettiğini, Chinchorro’da daha fazla erken doğum, ölü doğum, spontan kürtaj ve daha yüksek bebek ölümleri anlamına geldiğini söylüyor. Chinchorro’nun kişisel ve toplumsal kederini ifade etmek için ölü bebekleri korumaya başladığını ve daha sonra yetişkinleri de mumyalamaya başladığını ve uygulamanın daha ayrıntılı hale geldiğini öne sürüyorlar.
Şimdiye kadar bebekler ve çocuklar da dahil olmak üzere yüzlerce mumya ortaya çıkarıldı. Uygulama 3.000 yıldan fazla sürdü.
Bununla birlikte, olağandışı hava olayları cesetleri elementlere maruz bıraktığı için iklim değişikliği bu antik mezarları tehdit ediyor. Arıca yakınlarında iklim kontrollü yeni bir müzenin inşası da dahil olmak üzere mumyaları kurtarmak ve korumak için çabalar devam ediyor.
