“Unutulmuş Şehirler” olarak da adlandırılan Ölü Şehirler, Halep platosunda Kuzey-Batı Suriye’de bulunan bir dizi antik kent, anıt ve yerleşim yeridir.
Ölü Şehirler, Roma ve Bizans dönemlerinde (klasik antik çağdan Orta Çağ’a geçiş dönemi) Geç Antik Dönemde MS 1. ve 7. yüzyıllar arasında kurulmuş, büyük ölçüde korunmuş 40’ın üzerinde yerleşim yeri ve yaklaşık 700 daha az siteden oluşmaktadır.
Sitelerin çoğu, Kireçtaşı Masifi (Belus Masifi olarak da adlandırılır) olarak bilinen ve üç grup yayla içeren bir bölgede yer almaktadır: ilki, Simon Dağı ve Kurd Dağı’nın kuzey grubudur; ikinci orta grup, Harim Dağları grubudur; üçüncü güney grubu , Zawiya Dağı grubudur.
Tarihsel olarak bölge, Antakya ve Apamea’ya mal sağlayan büyük bir ticaret yolunda buğday, üzüm, zeytin ve şarap üreten zengin bir tarım merkeziydi.
Ölü Şehirlerin en dikkat çekici yerleri arasında Serjilla, Qalb Loze, Aziz Simeon Stylites Kilisesi, Bara kalıntıları gibi yerleşim yerleri bulunmaktadır.
Serjilla
Serjilla, Suriye’nin en iyi korunmuş ölü şehirlerden biri olarak bilinmektedir. Şehir üzüm ve zeytin yetiştirmesiyle öne çıkmış ve oldukça zenginleşmiştir.
Hatta Fransız arkeolog Thomas Joseph Shanan Serjilla’yı “Hristiyan Pompeii’si” olarak görmüştür.
Serjilla , ev evleri, bazilika, hamamlar, zeytin presleri, adron (erkekler toplantı odası veya taverna) olarak bilinen bir kamu binası ve çeşitli mezarlar ve lahitlerden oluşan yüksek statülü bir tarım kompleksiydi.
Diğer ölü şehirler gibi burasıda 7 yy. da terkedilmiştir. Serjilla’yı, Suriye iç savaşı nedeniyle Unesco, “tehlike altındaki dünya mirası” listesine eklemiştir.
Qalb Loze
Halep’in 25 kilometre batısında bulunan İblib valiliğine bağlı bir Dürzi köyüdür.
“Bademin Kalbi” anlamına gelen Qalb Loze, birkaç yerel ve tarımsal yapıdan oluşan bir yerleşim yeriydi ve en dikkate değer anıt, bazı tarihçilerin Paris’teki Notre mimarisini etkilediğini iddia ettiği 5. yüzyıldan kalma Qalb Loze kilisesinin kalıntılarıydı.
Aziz Simeon Stylites Kilisesi
Qalaat Semaan olarak da adlandırılan Saint Simeon Stylites Kilisesi, ünlü bir keşiş olan Saint Simeon Stylites sütununun yerine inşa edilmiş dört bazilikadan oluşan 5. yüzyıldan kalma bir manastır kilisesidir.
Aziz Simon kilisesi Hatay’da bulunmaktadır. Kilise 6 yy. Stilitler Tarikatı kurucusu Aziz Simon tarafından yüksek bir tepe üzerine kurulmuştur. Kilise bugün Hristiyanların hac merkezlerinden biridir.
Aziz simon bir taşın üzerinde 45 yıl inzivada yaşamıştır. Manastır içinde kilise, vaftizhane ve sarnıç bulunmaktadır. İnanç turizmi açısından önemli bir merkezdir.
Bara
Kuzeybatı Suriye’de bulunan bir başka ölü şehir ise Bara’dır. Bu yerleşim yeri 4 yy. da kurulmuştur. Şarap ve zeytinyağı üretimi için çok uygun bir yerdi.
Diğer ölü şehirlerinden farklı olarak burada ticaretin sekteye uğramasından sonra insanlar burada yaşamaya devam ettiler. 12. yy ise şiddetli bir deprem yaşanınca kasaba terkedildi. 20 yy. başlarında antik kentin yakınlarında küçük bir köy kuruldu ve bugün neredeyse bir kasaba büyüklüğüne ulaştı.
Kalıntıları arasında hala en az 5 kilise bugün bile fark edilmektedir.
7. yüzyılın ilk yarısında Bizans topraklarının Müslümanlar tarafından fethinden sonra, ticaret yollarının değişmesi nedeniyle Ölü Şehirlerin yerel ekonomileri çöktü. Yerleşim yerleri terkedilmeye başlandı.
