5 July 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum’un haritası yeniden çizildi

Cengiz Han’ın, Orta Asya’da göçebe bozkır kabilelerini Moğol çatısı altında birleştirerek kurduğu, Pasifik Okyanusu’ndan Hazar Denizi ve Karadeniz’in kuzeyine kadar uzanan Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum’un haritası yeniden çizildi.

Arkeologlar, surlarla çevrili şehir ve çevredeki peyzajın yeni manyetik ve topografik araştırmalarının sonuçlarından yola çıkarak oluşturulan Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum’un haritasını yayınladılar.

Moğol İmparatorluğu başkenti Karakurum

Karakurum, Ögödei ile şehirleşmeye başladı

Cengiz Han’ın (1206–1227) oğlu Ögödei başkent olarak seçilen Karakurum’da M. S. 1220’den itibaren mimari yapılaşmayı başlatmıştır. 1235 yılında muhteşem bir saray inşa edilmiştir.

Yılda iki kez kaldığı Karakurum’da Han, tüccarlara, seçkinlere sarayın çevresinde bina yapmasını istemiş böylelikle bozkır toprağının kentleşmesini ve coğrafyanın önemli uğrak yeri olmasını sağlamıştır.

Ögödei ile başlayan şehirleşme faaliyetleri, Möngke Khan (1251-1259) zamanında tamamlanmıştır.

1260 yılında imparatorluk ikiye ayrılınca Karakurum belli bir süre daha varlığını göstermiş Yuan İmparatorluğu’nun yıkılması ile birlikte 15. yüzyılda terkedilmiştir.

Yazılı kaynaklarda her ne kadar sıklıkla adından bahsedilse de, kentin konumu hakkında net bir bilgi yoktu.

Kentin haritalandırılması ile ilgili ilk çalışma,1891’de Wilhelm Radloff gerçekleştirildi.

Karakurum'un ilk çizilen haritası
1891’de Orhun Seferi tarafından çizilmiş, modern manastır Erdene Zuu’yu tasvir eden ilk Karakurum haritası, şehrin gövdesi kuzeyde (Radloff’tan sonra A. Stefanischin tarafından değiştirilmiştir).

Antiquity dergisinde, Karakurum’un haritalanmasına yönelik araştırmayı yayınlayan Almanya Bonn Üniversitesi’nden Jan Bemmann ve uluslararası bir araştırma ekibi, Karakurum’un yollarını, semtlerini ve daha önce hiç olmadığı kadar ayrıntılı bir şekilde ortaya çıkardı.

Jan Bemmann ve araştırma ekibinin yazdığı araştırma makalesinde, Radloff ve diğer çalışma ekiplerinin araştırmalarında ortaya konulan Karakurum’un daha geniş bir alana yayıldığı, surların dışına taşınan bir yerleşim yeri olduğuna dikkat çekildi.

Profesör Bemmann, “Ancak, şehrin iç düzenini ve gerçek duvarlarla çevrili alanın ötesindeki kapsamını ve ayrıca şehir nüfusunun sosyal organizasyonunu çok az anlıyoruz” dedi.

Haritanın çiziminde yüksek çözünürlüklü “SQUID” aleti kullanıldı

Genişletilmiş jeofizik araştırmalar, manyetik ve topografik verilerin aynı anda yüksek çözünürlük ve hızda kaydedilmesine izin veren motorlu bir ölçüm cihazı kullanılarak gerçekleştirildiğini söyleyen Bemmann, “ekip, “SQUID”(Süper İletken Kuantum Girişim Cihazı) ile 52 gün boyunca 465 hektar alanı inceledi. Bu alet, farklı manyetik özelliklere sahip farklı malzemeler olarak, yüzeyin topografyasını ve altındaki zeminin manyetik alanlarını ölçer. Saha araştırmaları, hava fotoğrafları ve tarihi kayıtların analizi ile birleştirildiğinde, bu, ekibin bir mala kaldırmaya gerek kalmadan bir Karakurum haritası oluşturmasını sağladı” dedi.

SQUID ölçüm cihazı
SQUID ölçüm sistemi

“Çalışmamızın benim için en heyecan verici yönü, saha sezonu boyunca veri toplamanın ilerlemesini görmekti. Haritanın her geçen gün artan boyutuna ve bununla birlikte haritanın dijital olarak yeniden yapılandırılmasına tanık olmak şaşırtıcıydı” diyen Bemmann, Karakurum. her gün, haritaya eklenen her yeni şehir parçasıyla birlikte şehir anlayışının da büyüdüğünü söyledi.

Ekip, şehir surlarının haritasını çıkardı ve tarihi kayıtlarda belgelenen dört ana kapıdan üçünü ortaya çıkardı. Bu duvarların dışında, şehrin bazı yaklaşan yollar boyunca üç kilometreden fazla uzandığını buldular. Ortaya çıkan sonuç, diğer araştırma ve tarihi kayıtlardan çok daha büyük bir alan olduğunu gösterdi.

Çalışma, kentin net sınırlarının olmadığını ve yerleşik alanların merkezden uzaklaştıkça daha az yoğunlaştığını ortaya koydu.

 Manyetik ve topografik haritalamaya dayalı olarak Karakurum içindeki ve Karakurum'a giden yol sisteminin ön rekonstrüksiyonu (J. Bemmann ve S. Reichert tarafından çizilen grafik).
Manyetik ve topografik haritalamaya dayalı olarak Karakurum içindeki ve Karakurum’a giden yol sisteminin ön rekonstrüksiyonu (J. Bemmann ve S. Reichert tarafından çizilen grafik).

Ekip, “Karakurum’da çok fazla kalıcı konut inşa edilmemiş olabilir”

Şehir, surların içinde, 1.33 kilometrekarelik bir alana yayılmış. Farklı bina tasarımlarından oluşan mahalleler ile şehrin çeşitli yerlerinde farklı işlevlere veya sakinlere işaret ediyor.

Araştırmacılar, şehrin merkezinin çok daha yoğun tortulara sahip olduğunu ve bunların şehrin en uzun süre işgal edilen bölgeleri olduğunu düşündüler.

Ancak, ekip, sonuçta Karakurum’un sur içinde kalan alanın %40’ı boş bırakılmış gibi göründüğünü de belirttiler. Bu, Moğol İmparatorluğu’ndaki birçok kişinin göçebe ve hareketli kaldığı gerçeğini yansıtabilir. Bu nedenle, şehri çok fazla ziyaret etmeleri gerekmeyecek, hatta kalıcı konutlar inşa etmeleri gerekmeyecekti. Ögödei ve Möngke bile, saraylar inşa etmelerine rağmen, yılın sadece bir kısmını orada geçirmişlerdi.

Yeni topografik haritanın (gri gölgeleme), Radloff'un (1892) haritasının (beyaz çizgiler) ve günümüz hava görüntüsünün birleşimi. Yeni topografik harita, manyetik ölçümlerin yanı sıra SQUID sistemi ile toplanan yüksek çözünürlüklü irtifa verilerine dayanmaktadır. Duvarların ve binaların ana hatları Radloff'un haritasından sayısallaştırılmıştır. Topografik harita ve havadan görüntü tam olarak coğrafi referanslıdır, Radloff'un haritası yaklaşık olarak (havadan görüntü © Esri, DigitalGlobe, GeoEye, Earthstar Geographics, CNES/Airbus DS, USDA, USGS, AeroGRID, IGN ve GIS Kullanıcı Topluluğu; grafik S. Linzen tarafından yapılmıştır.)
Yeni topografik haritanın (gri gölgeleme), Radloff’un (1892) haritasının (beyaz çizgiler) ve günümüz hava görüntüsünün birleşimi. Yeni topografik harita, manyetik ölçümlerin yanı sıra SQUID sistemi ile toplanan yüksek çözünürlüklü irtifa verilerine dayanmaktadır. Duvarların ve binaların ana hatları Radloff’un haritasından sayısallaştırılmıştır. Topografik harita ve havadan görüntü tam olarak coğrafi referanslıdır, Radloff’un haritası yaklaşık olarak (havadan görüntü © Esri, DigitalGlobe, GeoEye, Earthstar Geographics, CNES/Airbus DS, USDA, USGS, AeroGRID, IGN ve GIS Kullanıcı Topluluğu; grafik S. Linzen tarafından yapılmıştır.)

Bunun yerine, şehrin tek kalıcı sakinleri, onu sürdürmek için ihtiyaç duyulan emekçiler ve zanaatkarlar olabilir. Çoğu, şehrin yabancı doğasına ek olarak, zorla yer değiştirecek veya savaş esiri olarak alınacaktı. Araştırmacılar makalelerinde, “Bu şehirlerin özelliği, sabit mimarisi olmayan bir manzaraya hükümdar tarafından ‘yerleştirildikleri’ ve daimi sakinlerin yurt dışından getirildiği gerçeğinde yatmaktadır” diye yazdı. “Dolayısıyla, bu şehirler, onlara bağımlı olmadıkları için pastoral göçebeler için varlığının devam etmesi önemsiz olan yabancı varlıklar olarak kaldı.”

Bemmann, Kharkhorin sum belediye başkanının yoğun çabalarına ve desteğine rağmen, antik kentin doğusundaki tarım kooperatifinin geniş arazisine erişimine izin verilmediğini söyledi.

Makale, “Mapping Karakorum, the capital of the Mongol Empire,” by Jan Bemmann, Sven Linzen, Susanne Reichert and Lkh. Munkhbayar, is published in Antiquity. de yayınlanmıştır.

Banner
Benzer Yazılar

Laos Kavanozlar Düzlüğü Sırrını Hala Koruyor

29 Nisan 2021

29 Nisan 2021

Güneybatı Asya ülkelerinden Laos’un dağ sırtlarında yaklaşık 30 mil alan içerisinde bulunan büyük taş kavanoz şeklinde kalıntılar üzerine çalışmalar devam...

Demir Çağı dönemi at figürü Hasankeyf Kalesi kazılarında ortaya çıkarıldı

11 Aralık 2021

11 Aralık 2021

Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan Batman’ın Hasankeyf ilçesinde yürütülen Hasankeyf Kalesi kazı çalışmalarında MÖ 600 yıllarına tarihlendirilen at...

Monolitler: Gizemli Heykeller mi? Yoksa Bir Kurgu mu?

7 Aralık 2020

7 Aralık 2020

Geçtiğimiz günlerde haber sitelerinde gizemli monolit bulundu haberleri dolaştı. Gizemli heykeller monolitler, son birkaç hafta içinde en son Wight Adası’nda...

Milli Mücadelenin Ateşlendiği Ev “Atatürk Müzesi”

12 Aralık 2020

12 Aralık 2020

Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ün Milli Mücadeleyi başlattığı İstanbul Şişli’deki ev “Atatürk Müzesi” olarak hizmet veriyor. Vatanın kurtulması için başlatılan mücadelenin...

500 yıllık tarihi Surp Sargis Ermeni Kilisesi restore edilecek

6 Şubat 2022

6 Şubat 2022

Diyarbakır’da 16. yüzyılda inşa edilen, cemaati olmadığı için harap durumda bulunan Surp Sargis Ermeni Kilisesi restore edilecek. Diyarbakır’ın merkez Sur...

Trabzon’da 700 Yıllık Kilise Müze Oluyor

31 Ocak 2021

31 Ocak 2021

St. Michael kilisesinin 2018 yılında başlayan restorasyonu tamamlandı. Trabzon’un Akçaabat beldesinde bulunan 7 asırlık kilisenin bundan sonra müze olarak hizmet...

Antik Meksika’nın Taş Maskeleri “Teotihuacan Kültürü”

8 Ocak 2021

8 Ocak 2021

Günümüz Meksika’sında yaşamış olan bir çok medeniyetin bugün bile bizleri şaşırttığı gerçeğine aşinayız. Bu medeniyetlerden en çok duyduklarımız şüphesiz Maya...

Orta Asya’nın İncisi Özbekistan’ın Yetiştirdiği Bilim İnsanları ve Tarihi Güzellikleri

16 Kasım 2020

16 Kasım 2020

Özbekistan tarihine baktığımız da ilk göreceğimiz şey elbette ki aynı kanı taşıyor olmamız. Özbekistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletinden biri...

El Algar’ı Tunç Çağında Kadınlar Yönetmiş Olabilir

12 Mart 2021

12 Mart 2021

El Algar kültürüne ait olan Tunç Çağı mezarında bulunan diadem bir kraliçeye ait olabilir. Mezar içinde bulunan değerli eşyaların çokluğu...

Ücretsiz 3D Sanal Tur ile Baalbek’in Ünlü Tapınaklarını Ziyaret Edin

14 Nisan 2021

14 Nisan 2021

MÖ 9000’den beri yerleşim izlerine sahip olan Baalbek, eski uygarlıkların temel taşlarından biriydi. Lübnan Heliopolis’teki ünlü Baalbek tapınak kompleksi, dünyanın en...

Glasgow’lu Sanatçı Plastik Poşet Müzesi Açtı!

1 Kasım 2020

1 Kasım 2020

İskoçyada ki Glasgow Üniversitesi mezunu Katrina Cobain plastik poşetlerden oluşan farklı bir sergiye ev sahipliği yapacak. Plastik poşetlerin dünyamıza ne...

Arkeologlar, İber Yarımadası’nda 14.000 yıl önce yaşamış bir kadının kemiklerini buldular.

13 Ağustos 2021

13 Ağustos 2021

Arkeologlar, daha önce son Neandertallerin ve ilk modern insanların kanıtlarını veren İspanya’daki tarihsel olarak önemli Cova Gran de Santa Linya...

3 Bin 500 Yıllık Hitit Kenti Büklükale Kazılarında Yeni Binaların Çıkarılması Hedefleniyor

1 Haziran 2022

1 Haziran 2022

Büklükale, Hitit İmparatorluğu’nun en önemli yerleşim alanlarından biri olarak dikkat çekiyor. Her yıl Mayıs ve Haziran aylarında devam eden Büklükale...

Taliban Ünlü Baktriya Hazinesini Arıyor

25 Eylül 2021

25 Eylül 2021

Afganistan’da yönetimi ele geçiren Taliban, ülkenin en önemli kültürel varlığı paha biçilemeyen Baktriya hazinesini arıyor. Yunan-Rus arkeolog Viktor Sarianidi liderliğindeki...

Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan Harran’da bilinen ilk medreselerden biri açığa çıkarılıyor

21 Kasım 2021

21 Kasım 2021

Şanlıurfa ilinde bulunan Harran, dünyada bilinen en eski yerleşim yerlerden birisidir. Birçok kültürel katmana ev sahipliği yapan Harran ören yerinde...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.