Eski Mısır heykellerinin, oymalı kabartmaların ve resimlerin yaygın olarak kabul edilen anıtsallığına ve dayanıklılığına rağmen, bu eserlerin yapımcıları çoğunlukla bilinmiyor.
Akademisyenler, uzun bir süre, mezar ve tapınak süslemelerini başlı başına bir sanat eseri olmaktan çok, eski Mısır dini inançları hakkında bilgi kaynağı olarak gördüler. Bireysel Mısırlı sanatçılar ve yöntemleri hakkında çok az şey biliniyor.
Metinsel kanıtlar, heykeltıraşların ve ressamların varlığına işaret eder, ancak nadiren çalışmaları veya kim oldukları hakkında ayrıntılı bilgi verir.
Yeni bir yaklaşımla arkeologlar, Mısırlı heykeltıraşların solo zanaatkarlar yerine ekipler halinde çalıştığını ortaya çıkardı.
Anastasiia Stupko-Lubczynska ve Varşova Üniversitesi’nden meslektaşları, MÖ 1478’den 1458’e kadar hüküm süren Mısır’ın az sayıdaki kadın firavunlarından biri olan Hatshepsut tapınağını araştırdı.
Varşova Üniversitesi’nde arkeolog olan Anastasiia Stupko-Lubczynska ve meslektaşları, antik tapınakları dekore etme çalışmalarını daha iyi anlamak için Hatshepsut Tapınağı’nı inceledi.
Maat-Ka-Re Hatshepsut (XVIII. Hanedan, yaklaşık MÖ 1479-1457), Aa-kheper-ka-Re Thutmosis I’in kızı ve Aa-kheper-en-Re Thutmosis II’nin karısıydı. Mısır tarihinde Firavun’un tahtını ele geçiren üçüncü kadındı.
Kraliçe Hatshepsut, olağanüstü özgünlük kanıtları gösteren büyük bir inşaatçı hükümdardı. Deir el-Bahari tapınağı bunun en muhteşem örneğidir.
273 metreye 105 metre uzunluğundaki Hatshepsut tapınağı, yaklaşık 3500 yıl önce, günümüz Luksor’unun yakınlarındaki Deir el-Bahari’de inşa edilmiştir.
Stupko-Lubczynska, Varşova Üniversitesi’nin Polonya-Mısır keşif gezisinin, tapınağın hasarlı duvarlarını temizleme ve restore etme konusundaki özenli ve devam eden çabasının bir parçası olarak oradaydı.
Stupko-Lubczynska ve teknik ressamlardan oluşan bir ekip, 2006 ve 2013 yılları arasında, şapel duvarlarını elle belgeleyerek, plastik film tabakalarındaki oymaları birebir ölçekte kopyalayarak yüzlerce saat harcadı.
Hatşepsut tapınağı
İşlem sırasında arkeolog, şapelin kırılgan kireçtaşında, garip keski darbeleri ve sonraki ayarlamalar gibi küçük özellikler keşfetti.
Stupko-Lubczynska, “Tekrarlanan ayrıntılara sahip çok sayıda figürümüz olduğundan, ayrıntıları ve işçiliği karşılaştırabiliriz. Onlara yeterince bakarsanız, birinin bunu ne zaman düzgün yaptığını görmek kolaydır” diyor.
O ve iş arkadaşlarının gördüğü bazı figürler gözle görülür şekilde daha kötüydü – özensizce yontulmuş kenarlara sahip bacaklar ve gövdeler veya başka yerlerde sadece iki veya üç hassas vuruş gerektiren peruk buklelerini şekillendirmek için birçok keski darbesi.
Stupko-Lubczynska bugün Antik Çağ’da yaptığı açıklamada, çalışmanın resmin farklı ressamlar tarafından aşamalar halinde yapılan ortak bir çaba olduğunu gösterdiğini söyledi.
“Belki usta zanaatkarlar figürü bitirmek için sonunda geldiler. Kavernöz, penceresiz salonda doğal ışık olmadığı için, iskelelere yığılan kandilleri tutan yardımcılar da olmalı” diye ekledi.
Araştırma sonucunda Eski Mısır kabartmalarının oluşturulma süreci iyi anlaşıldı.
Bir nesneyi üretmek için kullanılan prosedürlerin incelenmesi ve gerekli eylemlerin sıralanması, arkeolojide zincirleme operasyonlar (operasyonel sıralama) olarak bilinir. Tapınaktaki en büyük oda olan Hatshepsut Şapeli’ndeki duvar kabartmalarında zincirleme opératoire yaklaşımı uygulandı.
Çalışmayı okumak için tıklayınız
