Arran Adası’ndaki Tormore’da bir kilometreden daha uzun olan bir Cursus anıtının keşfi, İskoçya’daki Neolitik tarihin genellikle doğu kıyısıyla ilişkilendirilen bu tür simge yapılarla yeniden şekillendirilmesine yardımcı oluyor.
Cursus anıtları, genellikle uzun bir dikdörtgen oluşturan uzun ahşap direklerle tanımlanıyordu ve Neolitik dönemin en muhteşem özelliklerinden biriydi. Direkler, belki de ölüleri onurlandırmak için bir geçit töreni olarak hizmet etmiş olabilir. Bazıları, bu devasa anıtlarla ilgili törenlerin bir parçası olarak bu direklerin yakıldığına inanıyor.
Arran’ın lazer taramasından sonra bölgeyi keşfeden Historic Environment Scotland ‘da Hızlı Arkeolojik Haritalama Program Yöneticisi Dave Cowley, cursus anıtını “günümüzün katedrali” olarak tanımladı.
Dave Cowley,”Bence araştırma ekibine Arran’da bulabileceklerini düşündükleri şeyi sorarsanız, bahse girerim kimse Neolitik cursus anıtı demezdi. Arran’da eşi benzeri olmayan başka bir şey yok, bu hemen hemen bütün batı sahili için de geçerli. Kilmartin Glen’de bir tane daha var ve başka bulunan yok. Tormore’daki bu örneğini söylediğim şey, muhtemelen üzerlerinde çok daha fazla direk vardı, ancak keresteden yapıldıkları için onları batı kıyısının turba (kömürleşmiş) manzarasında görme olasılığınız yok.”
“Arran’ın az da olsa bilinen bir Neolitik ve Tunç Çağı arkeolojisi var ama bu anıtın burada olmasına hala şaşırıyoruz. Neolitik Çağ’ın Arran’daki arkeolojisinin bize anlatabileceklerine dair farklı bir boyut katıyor. Yeni tadlar içeren bir kutu çikolatada yepyeni bir katman bulmak gibi. ”
Dave Cowley, kabaca paralel uzanan ve 30 ila 40 santimetre yüksekliğinde ve yaklaşık bir kilometre boyunca uzanan iki höyük sırasını tespit ettikten sonra burayı farkettiklerini söyledi.
“Topografyaya baktığınızda, bir sırtın tepesine kadar uzanıyor. Bu anıtı nasıl yerleştirdiklerine çok dikkat ettiler. Muhtemelen burada bir üst yapı vardı ama kazı yapmadan emin olamayacağız. İçine ahşap unsurlar yerleştirilmiş gibi görünüyor. Ateşe verip verilmediğini şu anda bilmiyoruz” dedi.
Dave Cowley, anıtların muhtemelen “oldukça dağınık nüfusu ortak bir faaliyette bir araya getirdiğini”ve farklı toplulukların anıtın farklı bölümlerini inşa ettiklerini” söyledi.
Site, nesneleri ölçmek için lazer darbeleri kullanan Işık Algılama ve Lidar teknolojisini kullanarak sahanın havadan lazer taramasının ardından keşfedildi. Görüntüler daha sonra bitki örtüsünü filtreleyerek veya aydınlatılma şeklini değiştirerek yeniden işlenebilir ve bu da arazide daha önce bilinmeyen özellikleri de ortaya çıkarabilir. Bu teknoloji kullanılarak Arran’da 1000’den fazla bilinmeyen arkeolojik alan bulundu.
Curcus anıtları İrlanda ve Britanya adalarının Neolitik dönemlerinde yapılmış olan en eski anıtsal yapılardır.genel olarak MÖ. 3400 ile MÖ. 3000 civarlarına tarihlendirilmektedirler. yapım şekli olarak hendeklere benzemektedirler. Özellikle atalara saygı ritüellerinin buralarda gerçekleştirildiği düşünülmektedir.
