Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Göremediklerinizi Göreceksiniz” sergisinde bu ay Kilia idoller sergileniyor.
“12 Ay 12 Eser” konseptiyle hazırlanan serginin beşinci ayında İzmir Arkeoloji Müzesi‘nde Kalkolitik Dönemine ait Kilia tipi idolleri ziyaretçilere açılacak.
Batılı bilim insanları tarafından “stargazer” yani gök gözlemcisi olarak isimlendirilen bu idoller Türkçe “tepegöz” olarak bilinmektedir.
Geç Kalkolitik-Erken Tunç Çağı başlarına ait olan geometrik formlu Kilia tipi idoller sergisi Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü twitter hesabından duyuruldu.
Kilia İdolleri Tarihi?
Anadolu’nun prehistorik dönemlerine ait küçük plastik eserler arasında bulunan “Kilia idolleri” 19. yüzyıldan itibaren bilim alemine tanıtılmaya başlanmıştır. Bu idoller ilk defa Gelibolu yarımadasında Eceabad yakınlarında yer alan Kilia’da ele geçmesinden dolayı bu ismi almıştır.
Türkiye’de çok bilinmeyen bu idolleri ilkini bir Amerikalı arkeolog 19. yy sonunda Kilia’da bulmuş ve Atina’daki Amerikan Arkeoloji Enstitüsüne götürmüştür. Atina’da Kikladik Sanat Müzesi arkeologları, bulunan bu idolü MÖ. 4360-3500 yılları arasına tarihlendirmişlerdir. Kilia tipi heykelciklerinin bir çoğu satın alma yoluyla müzelere veya özel koleksiyonlara kazandırılmıştır.
Ünlü Alman arkeolog Prof. Dr. Manfred Korfman (Osman Bey) Kilia idolleri için: “Bunlar açkı bezekli çanak çömlekler ile incelenmelidir. Bu türün Tunç çağına geçiş dönemine ait olduğu kesinlik kazanmaktadır ” demiştir. Antalya Karain mağarasında bulunan bir Kilia idol parçasının Kalkolitik çağ tabakasında ele geçmesi bu görüşü desteklemektedir.
Bu eserlerin karakteristik özellikleri 10-17 cm yükseklikte olmaları, ayakta duran bir insanı tasvir etmeleri ve üçgen şeklinde kazınarak yapılmış kadın cinsiyetinin belirtilmesidir. Bu tip heykelciklerin kafa kısmı yassı eşkenar dörtgen şeklinde, kolları ise kanat gibi kıvrılarak göğse doğru yükseltilmiştir.
Sadberk Hanım Müzesi, New York Christies’te 2010 yılında müzayedeye çıkan 23 cm yükseklikteki bir Kilia İdolünü 105 bin dolar (yaklaşık 900 Bin TL) satın alarak ülkemize kazandırmıştır. Bu idol halen Sadberk Hanım Müzesi’nde sergilenmektedir.
Amerika’da Kilia idolü 14.5 Milyon Dolara Satıldı
28 Nisan 2017 tarihinde New York Christies’de, 3 milyon dolar tahmini değerle satışa çıkan, 14.5 milyon dolara alıcı bulan Kilia idolü, Kültür ve Turizm Bakanlığı satışın durdurulması ve eserin iadesi için dava açılmış ancak hukuki süreç kaybedilmişti.
