Çekya Cumhuriyeti’nin huzurlu Zvičina Tepesi yamaçlarında doğa yürüyüşü yapan iki talihli gezgin, şans eseri olağanüstü bir keşfe imza attılar. Şubat ayının başlarında gerçekleşen ve yakın zamanda duyurulan bu çarpıcı olayda, değeri yaklaşık 7,5 milyon Çek kronu (300.000 avro) olarak tahmin edilen, özenle saklanmış bir Sırp/Boşnak altın sikkeden oluşan hazine gün yüzüne çıktı.
Polonya sınırına yakın bir noktada, siyah bir kumaşa sarılı on bir deste halinde düzenlenmiş yaklaşık 600 altın sikkeyi barındıran alüminyum bir teneke kutu bulan maceraperestler adeta büyülenmişlerdi. Bu ilk şaşkınlığın ardından, kısa bir mesafede demir bir kutu içinde göz kamaştırıcı altın eşyalar ortaya çıktı: On adet zarif bilezik, ince işçilikli bir tel kese, bir tarak, narin bir zincir ve şık bir pudra kutusu. Altın sikkelerin tek başına ağırlığı yaklaşık 3,7 kilogramı buluyordu. Toplamda ise bulunan eserlerin ağırlığı 7 kilogramı aşıyordu.
Doğu Bohemya Müzesi’ndeki uzmanlar şu anda bu değerli koleksiyonun Zvičina Tepesi’ne nasıl ulaştığına dair karmaşık bilmeceyi çözmeye çalışıyorlar. Nümizmat Vojtěch Brádle, bu inanılmaz bulguyu gördüğünde “ağzının açık kaldığını” ifade ederek hayretini dile getirdi. Sikkelerin üzerindeki işaretlerin, 1920’ler ve 1930’larda Sırbistan’a ait olduğunu gösterdiğini belirten Brádle, bu değerli madeni paraların Doğu Bohemya’ya kadar uzanan yolculuğunun büyüleyici bir sır perdesiyle örtülü olduğunu vurguladı.
Hazinenin gömülme nedenlerine dair çeşitli teoriler ortaya atılıyor. Bir olasılık, 1938’den sonra Nazi işgalinden kaçan Çekya vatandaşlarının bu değerli eşyaları saklamış olabileceği yönünde. Bir diğer teori ise, 1945’te İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte sınır dışı edilmeyi bekleyen Almanların bu değerli metalleri toprağa gömmüş olabileceğini öne sürüyor. Üçüncü bir olasılık ise, 1953’teki komünist para reformlarının, insanların birikimlerini gizlemek için bir neden teşkil etmiş olabileceği yönünde.
Müze Müdürü Petr Grulich, definenin ardındaki tarihi belirsizliğe dikkat çekerek, “Bunun Çekya, Alman veya Yahudi altını olup olmadığını kesin olarak söylemek şu an için zor” şeklinde bir yorumda bulundu.
İlginç bir şekilde, yapılan nümizmatik analizler, altın sikkelerin Çekya kökenli olmadığını ortaya koydu. Bunun yerine, koleksiyonda Fransa, Türkiye, Belçika, Avusturya-Macaristan’ın yanı sıra Romanya, İtalya ve Rusya’ya ait madeni paralar da bulunuyor. Ancak, Avusturya-Macaristan sikkeleri üzerindeki detaylı incelemeler, bu paraların büyük olasılıkla eski Yugoslavya toprakları, özellikle Sırbistan veya Bosna-Hersek için basıldığını ve daha sonra bilinmeyen bir yolla Çekya Cumhuriyeti’ne ulaştığını gösteriyor.
Mevcut piyasa değeri büyük ölçüde altının ham değerine dayanırken, bu keşfin tarihsel öneminin çok daha büyük olduğu düşünülüyor. Çekya yasalarına göre, bu beklenmedik hazineyi bulan şanslı yürüyüşçüler, hazinenin değerinin %10’una kadar bir ödül almaya hak kazanabilirler.
Hradec Králové’deki Doğu Bohemya Müzesi şu anda bu dikkat çekici eserleri titizlikle koruma görevini üstlenmiş durumda. Müze yetkilileri, gelecekte bu eşsiz koleksiyonu halka sergileyerek, bölgenin geçmişine dair büyüleyici ve henüz tam olarak anlatılmamış bir hikayeye somut bir bağlantı sunmayı umuyorlar.
Devam eden arkeolojik araştırmalar ve arşiv incelemeleri, bu değerli hazineyi gömen kişinin kimliği ve yüzyıllar sonra bu değerli eşyaların gizlenmesine ve yeniden keşfedilmesine yol açan koşullar hakkında daha fazla bilgi edinilmesini sağlayabilir. Bu şaşırtıcı bulgu, tarihin tozlu sayfalarından günümüze ulaşan bir sır perdesini aralamaya devam ediyor.
Muzeum východních Čech Hradec Králové (The Museum of Eastern Bohemia )
