Aziz Yuhanna’nın kıyamete kadar ayakta kalacağına inanılan 7 kilisesi.
İncil yazarlarından biri olan Aziz Yuhanna sürgündeyken Batı Anadolu’da 7 Cemaate mektuplar yazmıştır. Bu mektuplarda adı geçen ve kıyamette ayakta kalacağına inanılan 7 Cemaate ithafen yapılan kiliselere ise Apokaliptik Kiliseler denilmektedir.
Hristiyanlığın Bu önemli kiliseleri ise: Ephesus (İzmir-Selçuk-Efes), Smyrna (İzmir), Laodikeia (Denizli-Goncalı), Sardes (Manisa-Sart), Pergamum (İzmir-Bergama), Philedelphia (Manisa-Alaşehir), Thyarira (Akhisar) da bulunmaktadır.
İncil’de adı geçen bu yedi kilise Hristiyanlar için çok önemlidir.
“Ben Yuhanna’dan, Asya İlindeki Yedi Kiliseye selam!” (Vahiy, I.IV-VI)
Aziz Yuhanna’nın M.S. 67 yılından itibaren Ephesos’ ta yaşadığı bilinmektedir. Aziz Paulos’la birlikte Hristiyanlık öğretilerini yaymaya başlamışlar. M.S. 8 yılında Aziz Yuhanna roma imparatorluğu tarafından öldürülmek istenmiş ve Patmos adasına sürgün edilmiştir. Aziz Yuhanna Patmos Adası’nda sürgündeyken Batı Anadolu da ki yedi cemaate mektuplar yazmıştır. Burada ki kiliseleri 7 cemaat olarak algılamak çok önemlidir. Çünkü kiliselerin çoğunluğu sonradan yapılmıştır.
7 Sayısı özellikle Museviler için de çok önem taşıyor. Ancak bu özellikle kabala denilen Yahudi felsefesi için geçerli. 7 ile başlayan olaylar Yahudiler için hep çok önemli olmuştur. 7 Sayısının bir başka gizemi de Tanrı’nın insanı 6 günde yaratıp 7. günde tatil yapmasıdır. Belli ki Aziz Yuhanna burada 7 cemaate 7 mektup göndererek iki din arasında bir köprü kurmaya çalışmıştır. Tabii ki burada Yahudi geleneğinden beslenen kıyamet hikayesinden farklı bir şey yapmalıydı.
Batı Anadolu da bulunan bu 7 cemaat için kilise yaptırılması Roma İmparatorluğunun Hristiyanlığı kabul etmesiyle olmuş. Günümüzde bu cemaatlerle ilişkili olduğu düşünülen kiliselerin yapım tarihleri farklılık göstermektedir.
Yedi Kilise içerisinde günümüze koruna gelmiş Philedelphia ve Ephesos kiliselerini, Iustinianus’un Nika ayaklanmasının bastırmasının ardından başlattığı tüm ülkedeki imar faaliyetleri içerisinde yaptırdığı bilinmektedir. Ayasofyanın Mimarı Miletoslu İsidoros’un Ephesos St. Jean (Aziz Yuhanna) Kilisesini yaptığı bilinmektedir, olasılıkla Philedelphia St. Jean (Aziz Yuhanna) Kilisesini de aynı kişi planlamış olmalıdır.
Bu kiliselerin günümüze kadar sağlam kalmamasının nedeni Sasani ve Arap akınlarının tahribatıdır.
Peki neden kiliseler bu bölgede kuruldu diye düşünülürse: Birinci yüzyılın sonlarına doğru bu bölge dünyanın en zengin, en büyük eyaletiydi. Ticaret ve kültür merkeziydi. Anadolu’nun en önemli antik yerleri bu bölgede bulunur. İlk inananlar muhtemelen fırsatı değerlendirip İncil’i buralara duyurdular. O dönem buralarda yaşayan Yahudi halkın çoğunluğu da önemli bir etkendir.
Günümüzde bu bölgeler oldukça rağbet görmektedir. Bu kiliselerin Hristiyan cemaatler için anlamı oldukça büyüktür. Bölgenin manevi değeri her sene hac ziyareti için Hristiyan inananları bu bölgeye çekmektedir.
Apokaliptik Ne Demek?
Anlaşılmaz, kapalı, karanlık (söz veya yazı). TDK.
Kaynak: Baranaydın, F. Baranaydın, D.”Apokaliptik Kiliseler”, Akademi Sosyal Bilimler Dergisi,cilt: 7,sayfa: 6, s:213.228
