Azerbaycan’ın Kazah bölgesinde yer alan dünyaca ünlü Damcılı Mağarası’nda yapılan arkeolojik kazılarda, Mezolitik döneme (Orta Taş Çağı) tarihlenen ilk insan heykelciği keşfedildi. Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü ile Japon arkeologların ortak yürüttüğü çalışmalar sonucunda ortaya çıkan bu önemli bulgu, bölge ve Kafkasya arkeolojisi için yeni bir sayfa açıyor.
Azerbaycan-Japon Damjili Uluslararası Arkeoloji Heyeti Başkanı Tarih Doktoru Yagub Memmedov, Report haber ajansına yaptığı açıklamada, bu tür bir insan figürininin Kura Nehri çevresindeki diğer Mezolitik yerleşimlerde ve genel olarak Kafkasya coğrafyasında daha önce hiç görülmediğini vurguladı.
2023 yılındaki ortak kazılar sırasında Enstitü araştırmacısı Ulviyya Safarova tarafından bulunan heykelcik, Japonya’daki bir müzede modern laboratuvar teknikleriyle detaylı bir şekilde incelendi. Kumtaşından yapılmış olan 51 mm uzunluğundaki ve 15 mm genişliğindeki bu minyatür heykel, özenle yapılmış bir saç stiline ve çizgili bir kemer detayına sahip. Ancak heykelin yüz hatları belirgin değil.
Heykelciğin bir erkek mi yoksa bir kadını mı temsil ettiği ise henüz netlik kazanmış değil ve araştırmacılar arasında bu konuda tartışmalar devam ediyor. Bu çarpıcı keşifle ilgili ilk bilimsel makale, alanında saygın bir yayın olan ve Web of Science (WOS) ile SCOPUS veri tabanlarında Q1 kategorisinde yer alan “Asian Archaeological Research” dergisinin 42. sayısında yayımlandı. Damcılı Mağarası’ndan çıkan bu eşsiz eser, Mezolitik dönemin insan yaşamı ve sanatsal anlayışı hakkında önemli ipuçları sunması açısından büyük önem taşıyor.
Nishiaki, Y., Safarova, U., Ikeyama, F., Satake, W., & Mammadov, Y. (2025). Human figurines in the Mesolithic-Neolithic transition of the South Caucasus: New evidence from the Damjili cave, Azerbaijan. Archaeological Research in Asia, 42, 100611. https://doi.org/10.1016/j.ara.2025.100611
