Çok az insan, kadın gladyatörlerin, Roma’da arenada dövüştüğünü biliyor. Bu gladyatör kadınların bazıları savaşmaya zorlanırken, bazıları da para ya da şöhret için savaşmıştı.
Antik Roma arenasında savaşan gladyatörler ve savaşçılar arasında erkek köleler çoğunluktu. Hollywood gişe rekorları kıran filmlerle bu görüntü popüler kültüre yerleştirildi.
Kadınlar neden arenalarda savaşarak hayatlarını riske atmak istediler? Bu sadece şöhret veya para kazanma arzusu muydu? Gladyatörlere hayranlık mı? Belki de hepsiydi!
Arenada yaşamayı seçen kadınlar (ki bu bir seçim gibi görünüyor) bağımsızlık arzusu, ünlü olma fırsatı ve borçların hafifletilmesi dahil finansal ödüller ile motive edilmiş olabilirler. Kadınlar arenaya girdikten hemen sonra saygı duyma zorunluluğundan vazgeçmiş gibi görünse de, kadın gladyatörlere duyulan saygının erkek gladyatörlerinki kadar yüksek olduğuna dair kanıtlar vardır.
İster cumhuriyet döneminde ister imparatorluk döneminde olsun, Roma’daki kadınların çok az özgürlüğü vardı ve erkeklerle ilişkileriyle tanımlanıyorlardı. Muhtemelen arenada savaşan kadınlar bu tasvirlerden sıkıldı. Kendilerine daha saygı duyulması ve bir isim yapabilmek için arenda dövüşmeyi seçmiş olmalılar.
MS 11’de, Roma Senatosu 20 yaşın altındaki özgür doğmuş kadınların arena oyunlarına katılmasını yasaklayan bir yasa çıkardı. Kararnamenin, kadın köleleri değil, “hala katılabilen” “reşit olmayan kadınları” şart koştuğuna dikkat edilmelidir. İmparator Septemus Severus (MS 193-211), MS 200 yılında herhangi bir kadının arenaya girmesinin yasaklandığını duyurdu ve bu tür dövüşlerin insanları kadınlara genel olarak saygısızlık etmeye teşvik ettiğini iddia etti.
Severan kararnamesine rağmen, Roma yakınlarındaki liman kenti Ostia’daki yazıttan da anlaşılacağı gibi, kadınlar 3. yüzyılın sonlarında arenada savaşmaya devam ettiler. Yazıt, Ostia’nın kuruluşundan bu yana kadınların arenada savaşmasına izin veren ilk yerin kent hakimi Hostilianus olduğunu belirtiyor. Yazıtın ifadesi, Hostilianus’un kadınlığa değil, mulierlerin savaşmasına izin verdiğini gösteriyor. Bu nedenle, Hostilianus bazı yasal boşluklar yoluyla Severus yasasını atlatmayı başardı, böylece üst sınıftan ve özgür doğan kadınları hala yasaktı. Kadın köleler yine de yarışmaya katılabilirlerdi.
Kadınlar her zaman kendi özgür iradeleriyle Roma arenalarında savaşmadılar. Örneğin MS 66’da Nero, Ermenistan Kralı I. Tiridates’i etkilemek için Etiyopyalı kadınları canavar avına çıkardı.
Halikarnas’tan MS 2. yüzyıldan kalma bir rölyef, Acilia ve Amazon adlı iki kadın savaşçıyı tasvir ediyor. “Ekteki yazıta göre, iki kadında oyundan sağ çıktı”
Kadınlar genellikle erkeklerle dövüşmezdi. Bu, gladyatörün adil savaşa ve ölümü küçümsemeye dayanan ahlakından kaynaklanıyordu. Bu kadınlar hem hayvanlarla hem de birbirleriyle savaştılar. Arenalardaki kadın kavgalarına dair bilinen az sayıdaki belgeler arasında, kadınların meşalelerin ışığında cücelerle savaştığı Domitian saltanatından (MS 70-96) oyunlar hakkında bilgiler vardır.
Filmdeki popüler görüş ve tanımların aksine gladyatörler ölmek için arenaya gönderilmedi ve çoğu oyun ölümle sonuçlanmadı. Hüküm giymiş suçlu, arenada idam edildi, ancak orada savaşan insanların çoğu, efendileri için çok değerli olan, sıkı bir şekilde eğitilmiş kölelerdi.
Kadın gladyatörler sadece marjinal bir fenomen olsalar da, MÖ 1. yüzyıldan 6. yüzyılın başlarındaki oyunların sonuna kadar arenada göründüler.
