Belçika’daki Goyet Mağarası, Neandertaller Arası Şiddet ve Seçici Yamyamlıkla İlgili Yeni Kanıtlar Sunuyor
Belçika’daki Troisième caverne de Goyet’de bulunan 41.000–45.000 yıllık Neandertal kalıntıları üzerine yapılan yeni araştırma, Avrupa’daki geç dönem Neandertal topluluklarını yeniden düşünmemizi gerektiren çarpıcı bir tablo sundu.
Araştırma ekibi, mağarada bulunan insan kemiklerinin rastlantısal bir ölüm profilini yansıtmadığını; aksine dışarıdan gelen, daha küçük yapılı yetişkin/ergen kadınlar ile iki çocuğun özellikle hedef alındığını belirtiyor. Kemiklerdeki kesik, kırık ve taze kemik işleme izleri ise bu bireylerin ritüel amaçlı exocannibalism (dış grup yamyamlığı) kapsamında tüketilmiş olabileceğini gösteriyor.
Scientific Reports’ta yayımlanan çalışma, geç dönem Neandertallerin yalnızca zorlu çevre koşullarıyla mücadele etmediğini, aynı zamanda başka Neandertal gruplarıyla şiddet içeren karşılaşmalara da girdiğini gösterdi.
Mağaradaki Bireyler Aynı Topluma Ait Değildi
Goyet’deki kalıntılar en az altı bireye ait: dört yetişkin ya da ileri ergen kadın, 6–12 yaşlarında bir çocuk ve bir yenidoğan erkek.
İstatistiksel analizler, bu kadar kadın ağırlıklı bir grubun doğal ölümlerle oluşma ihtimalinin son derece düşük olduğunu gösterdi.
İzotop analizleri (karbon, azot, kükürt) ise daha da şaşırtıcı:
Kadınların hiçbiri yerel değil.
Doğdukları ve büyüdükleri coğrafya bölgenin ekolojik değerleriyle uyuşmuyor. Ayrıca kemik morfolojileri, Neandertaller için olağan dışı sayılabilecek ölçüde daha az robust (daha zarif yapılı) olduklarını gösteriyor.
Bu veriler bir araya geldiğinde, mağaradaki kadınların dışarıdan gelen, fiziksel olarak daha küçük yapılı Neandertaller olduğunu; bulundukları mağaranın ise başka bir grup tarafından kontrol edilen bir alan olabileceğini ortaya koyuyor.
Kesik İzleri, Taze Kemik Kırıkları ve Net Yamyamlık Kanıtları
Uzun kemiklerdeki ince kesik izleri, kas ve dokuların sistematik biçimde sıyrıldığını gösteriyor. Spiral kırıklar ve darbe noktaları, kemiklerin henüz tazeyken kırıldığını; bunun da ilik çıkarımı amacıyla yapıldığını ortaya koyuyor.
Bazı kemik parçaları ise daha sonra retuş aleti olarak kullanılmış — aynı teknik, aynı tabakada bulunan at ve ren geyiği kemiklerinde de görülüyor.
Bu izler, hayvan tahribatıyla açıklanamayacak kadar düzenli ve kasıtlı.
Ritüel Amaçlı Dış Grup Yamyamlığı: Neandertaller Arasında Çatışma İzleri
Araştırma ekibi, demografik seçicilik ve izotop verilerinin birleşimini exocannibalism olarak yorumluyor:
Yani bireylerin besin ihtiyacı nedeniyle değil, başka bir gruba ait olmaları nedeniyle hedef alınması.
Peki neden özellikle kadınlar ve çocuklar?
- Rakip grubun üreme kapasitesini düşürmek
- Daha küçük yapılı bireylerin baskın gruplarca daha kolay ele geçirilmesi
- Sembolik veya ritüel amaçlı şiddet uygulamaları
Bu seçeneklerin hepsi araştırma kapsamında mümkün görülüyor.
Saldırganlar Modern İnsanlar mıydı? Muhtemelen Hayır
Zamanlama açısından Homo sapiens’in Avrupa’ya girişiyle çakışsa da araştırmacılar kemik işleme tekniklerinin, retuş izlerinin ve kırık paternlerinin Neandertallere özgü olduğunu vurguluyor.
Bu nedenle mağaradaki bireylerin büyük olasılıkla Neandertaller tarafından öldürülüp tüketildiği düşünülüyor.
Neandertallerin Sosyal Dünyası Göründüğünden Çok Daha Karmaşıktı
Goyet buluntuları, Neandertallerin sadece çevresel zorluklarla değil, aynı zamanda diğer gruplarla ilişkilerinde çatışma, saldırı ve sembolik şiddet gibi karmaşık sosyal dinamiklerle yaşadığını gösteriyor.
Bu çalışma, dışarıdan gelen kadın ve çocukların özellikle hedef alınmış olmasının, geç dönem Neandertal toplumlarında stratejik şiddet uygulamalarının varlığına işaret ediyor.
