Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde yer alan Hitit yerleşim yeri Kayalıpınar, antik çağdaki adıyla Samuha, bu sezon yapılan kazılarda çarpıcı buluntulara sahne oldu. Arkeologlar, Hatti dünyasının en önemli dini ve idari merkezlerinden biri olan şehirde 56 çivi yazılı kuş falı tableti ve 22 kraliyet mührü ortaya çıkardı.
Kazılar, Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle yürütüldü. Maner, Kayalıpınar’da keşfedilen devlet arşivlerinin Hitit tarihi açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
Kehanetin Devlet Arşivi
Bulunan çivi yazılı tabletler, Hititlerin “mušen falı” olarak bilinen kuş falı ritüellerini anlatıyor. Tabletlerde veliaht prensler, kraliyet çocukları ve devletin geleceği üzerine yapılan yorumlara yer veriliyor. Doç. Dr. Maner, “Hititler iyi ya da kötü her şeyin tanrılardan geldiğine inanıyordu. Bu nedenle geleceği öğrenmek için kehanet ve fal yöntemlerini devlet arşivlerine kaydediyorlardı.” dedi.
Kazılarda ayrıca rahipler ve fal görevlileri olarak bilinen lumušenlerin varlığına işaret eden bilgiler de ortaya çıktı. Bu buluntular, Hatti dünyasında dinî ritüel ile siyasi kararların nasıl iç içe geçtiğini gözler önüne seriyor.
Kralların ve Prenslerin Mühürleri
Ekip aynı zamanda 22 mühür baskısı da gün yüzüne çıkardı. Bunlar arasında Büyük Kral III. Hattuşili’nin oğlu IV. Tuthaliya’nın, rahip Kantuzzili’nin ve farklı rütbelerden katiplerin mühürleri yer alıyor. Söz konusu mühürler, Hitit devlet yapısı, bürokrasi ve diplomasi anlayışı hakkında önemli ipuçları veriyor.
Samuha: Hititlerin Stratejik Merkezi
Samuha, Hitit İmparatorluğu’nun en önemli merkezlerinden biriydi. Kızılırmak havzasındaki bu şehir, hem askeri seferlerde hem de dini ritüellerde kritik bir rol üstlendi. Kaynaklarda Samuha, özellikle kraliyet ailesinin ikamet ettiği, kült merkezlerinin bulunduğu ve askeri lojistiğin sağlandığı bir merkez olarak anılıyor.
Önceki dönem kazılarında da Assur Ticaret Kolonileri Çağı’na, Roma ve Bizans’a ait kalıntılar gün yüzüne çıkarılmıştı. Ancak bu sezon ortaya çıkan kehanet metinleri ve mühür arşivi, Samuha’nın Hitit dünyasındaki idari ve dini rolünü yeniden gündeme taşıdı.
Doç. Dr. Maner, bulunan tabletlerin ve mühürlerin Hitit tarihi için yeni bir dönemin kapısını aralayacağını vurgulayarak, “Kayalıpınar’da ortaya çıkan devlet arşivi, Hititlerin hem inanç dünyasını hem de siyasi yapılanmasını anlamamızda eşsiz bir kaynak olacak.” diye konuştu.
