Tahran’ın 80 km batısında Albroz ilinde bulunan Tepe Özbaki (Özbaki Tappeh) höyüğü yeterli finansman sağlanamadığı için korunma ve restore konusunda sıkıntılar yaşıyor.
Tarihi yerlerin, binaların, komplekslerin restore işlemleri her zaman maliyetlidir. Ama Özbaki höyüğünü tehdit eden sadece para sıkıntısı değil!
Yol ve kanal inşası, sulu tarım ve endüstriyel gelişme, sahanın korunmasını tehdit ediyor.
Bölge MÖ. 7 bin yılın ilk yarısından MÖ. ilk bin yılın yarısına kadar Medyan Hanedanlığına kadar uzanan kültürel kalıntı ve yerleşim kalıntılarına sahip. (Medyan Hanedanlığı: MÖ 678 – MÖ 549)
İranlı kıdemli arkeolog Yousef Majidzadeh’e göre Özbaki tepesinde tabletler, heykelcikler ve ‘sivri uçlu’ çanak çömlek gibi nesnelerin keşfi, Huzestan vilayeti, Zağros Dağları’ndaki büyüleyici antik Susa kenti ile Tepe Özbaki arasında bir tür ticari bağlantı olduğunu gösteriyor. Yousef Majidzadeh Özbaki, Qabristan ve Jiroft tepelerindeki kazıları da yönetti.
Özbaki höyüğü 2016’da arkeolojik koruma alanı ve bir açık hava kültürel miras müzesi olarak halka açıldı. Aynı yıl, arkeolojik çevrenin UNESCO Dünya Mirası listesine kayıt listesinde olduğu açıklandı. Uzmanlar, sitenin öneminden bahsederken buraya yerleşen işgalcilerin bir kale inşa edecek kadar önemli olduğunun altını çiziyorlar. Merkezi platodaki toprakların kontrolü için bu bölgeyi korumanın önemi büyüktü.
Höyüklerin dağınık hali düşünüldüğünde ve toprak buluntularına göre Özbaki mevkiinin yaklaşık 100 dönüm olduğu söylenebilir. Özbaki Tappeh’deki kazılardan önce, orta İran Platosunda şimdiye kadar bulunan en eski yerler Kazvin Ovası’ndaki Kaşan ve Zagheh Tappeh yakınlarındaki İpek Tappeh’de bulundu.
1970’lere kadar, Orta Platodaki tarih öncesi kültürlerin tarihçesi hakkındaki derinlemesine bilgi, Kaşan’ın İpek höyüğündeki Fransız kazılarının sonuçlarına dayanıyordu. Tehran Times , bu kronolojiye göre, en eski zamanlardan MÖ 4. binyılın ortalarına kadar bu bölgelerin toplumlarının aynı kültüre ait olduğunu ve yukarıdaki bin yıl boyunca sürekli devam ettiğini yazıyor .
1970’lerin başlarında, Yousef Majidzadeh Qazvin ovasındaki Qabrestan Tappeh’de yürüttüğü kazılarda, yeni bulgular ortaya çıkardı. Tepe Özbaki’deki kazılarda arkeologlar, erken Neolitik Çağ’a (MÖ 7. bin) kadar uzanan bir tarihe sahip .Qabrestan Tappeh’de ve Tepe Özbaki’de Plum Seramiği adı verilen benzer çanak çömlek kalıntıları buldular.
Bu kültüre ait ek mimari kalıntılar da ortaya çıkarıldı ve bunlar göçmen davetsiz misafirlerin istilasına işaret ediyor. Şimdilik, işgalcilerin kökenine dair somut bir kanıt yok, ancak Kafkas Dağları’nın ötesindeki bir bölgeden geldiklerine inanılıyor.
Dahası, Merkez Plato’nun tarih öncesi çanak çömleklerinin küçük bir incelemesi, bu dönemler arasındaki farklılıkların o kadar büyük olduğunu gösteriyor ki, her tür çömlek farklı bir etnik grubu temsil ediyor, bu da Orta Plato’daki farklı etnik grupların hareketlerini gösteriyor. Kuşkusuz insan kemiği bulguları üzerine yapılacak çalışmalar, özellikle DNA testleri bu tür sorulara cevap verecektir.
Site hükümetin finansman ayırmaması yüzünden sıkıntılar yaşıyor. Görünen o ki yakın zamana kadarda bu sıkıntıları aşabilecek gücü olmayacak!
