Vezüv Yanardağı’nın Plinian patlaması, yaklaşık 4.000 yıl önce – Roma kenti Pompeii’yi gömmeden 2.000 yıl önce – güney İtalya’nın Campania bölgesindeki erken Tunç Çağı köyü Afragola yaşamını dikkate değer bir şekilde korunmasını sağladı.
Afragola köyünün olağanüstü korunması Avrupa’da eşsizdir. Modern Napoli’nin yakınında, Vezüv Yanardağı’ndan yaklaşık 10 mil uzaklıkta bulunuyordu.
Araştırmacılar, koruma seviyesi ve bölgede korunan bitki çeşitliliği nedeniyle patlamanın meydana geldiği yılın zamanını belirleyip belirleyemeyeceklerini merak ediyorlardı.
Afragola, 5.000 metrekarelik bir alanda kazıldı ve İtalya’daki Erken Tunç Çağı’nın en kapsamlı araştırılan yerlerinden biri haline geldi.
Journal of Archaeological Science: Reports’ta yayınlanan bir çalışmada, araştırmacılar, patlamanın, öncelikle enkazı kuzeydoğuya taşıyan dramatik bir patlamayla başlayarak, farklı aşamalarda nasıl gerçekleştiğini açıkladılar.
UConn Antropoloji Bölümü araştırmacısı Tiziana Matarazzo şunları söyledi: “Site istisnai çünkü Afragola, Vesuvius’un dev bir patlamasıyla gömüldü ve bu bize orada yaşayan insanlar ve yerel yaşam alanı hakkında çok şey anlatıyor. Bu durumda, meyve ve tarımsal malzemeler bularak, genellikle mümkün olmayan patlama mevsimini belirleyebildik. Son aşama esas olarak kül ve su getirdi – bu sözde frenatomagmatik fazdır – esas olarak volkandan yaklaşık 25 kilometre uzakta batı ve kuzeybatıya dağılmıştı.
Köy, bu aşamada, bitki makrokalıntılarının moleküllerinin yerini alan ve binlerce yıldır bozulmayan bir malzeme olan sineritte (kül tüfü olarak da bilinir) kusursuz dökümler üreten kalın bir volkanik malzeme tabakasına gömüldü.
Matarazzo, “Yakındaki ormanda bulunan yapraklar da aşırı sıcak olmayan çamur ve külle kaplıydı, bu yüzden cinerite’deki yaprakların güzel izlerine sahibiz” dedi.
Köyde ayrıca tüm tahılların, çeşitli tarım ürünlerinin ve meyvelerin depolanmak üzere yakındaki ormanlardan toplandığı bir depo vardı. Bina muhtemelen piroklastik malzemelerin gelmesi nedeniyle alev aldı ve çöktü ve içinde depolanan bitkisel malzemeleri karbonize etti.
Tunç Çağı’nda, Campanian Ovası, tahıl ve arpa, fındık, meşe palamudu, yabani elma, kızılcık, nar ve kornelya kirazları da dahil olmak üzere çeşitli besin kaynaklarına ev sahipliği yapıyordu ve bunların hepsi volkanik patlamanın ardından son derece iyi korunmuştu.
“Bu patlama o kadar olağanüstüydü ki, yıllar sonra iklimi değiştirdi. Plinian patlamasının vardığı yükseklik temel olarak uçakların uçuş yüksekliğine ulaşmıştı. İnanılmazdı. Külün örtüsü o kadar derindi ki, bölgeyi 4.000 yıl boyunca el değmeden bıraktı. Şimdi orada yaşayan insanlar hakkında bilgi ediniyor ve hikayelerini anlatıyoruz” diyor Matarazzo.
Kanıtlar, köylülerin yiyecek depolarını yakındaki ormanlardan topladıkları için sonbaharda meydana gelen patlamaya işaret ediyor.
Connecticut Üniversitesi
