Güney Çin’den gelen taş aletler üzerine yapılan yeni bir çalışma, 10.000 yıl öncesine dayanan pirinç hasadının en eski kanıtlarını ortaya koyuyor. Araştırmacılar, pirincin evcilleştirilmesine yardımcı olan iki pirinç hasat yöntemi keşfettiler.
Yabani pirinç, evcil pirinçten farklıdır, çünkü tohumlar dökülmeye hazır olduğunda, olgun yabani pirinç doğal olarak onları toprağa saçarken, evcil pirincin olgun tohumları bitkilerde kalır.
Pirinç hasat etmek için bir çeşit alet gerekli olurdu ve bir aletin kullanılması, erken pirinç uygulayıcılarının öncelikle bitkilerde kalan tohumları seçtikleri anlamına geliyordu. Evcilleştirme, bitkilerde kalan tohumların oranı zamanla arttıkça meydana geldi.
“Oldukça uzun bir süredir, bulmacalardan biri, güney Çin’de erken Neolitik dönemden veya Yeni Taş Devri’nden (MÖ 10.000 – 7.000) hasat aletlerinin bulunmamasıydı – pirinci bildiğimiz zaman dilimi evcilleştirilmeye başladı” diyor Dartmouth’ta antropoloji yardımcı doçenti olan baş yazar Jiajing Wang, bir açıklamada. “Bununla birlikte, arkeologlar Aşağı Yangtze Nehri Vadisi’ndeki birkaç erken Neolitik alanda çalışırken, bitkileri hasat etmek için kullanılabilecek keskin kenarları olan çok sayıda küçük taş parçası buldular.”
Ekibin erken hipotezi, bu küçük taş parçalarından bazılarının, sonuçların doğruladığı pirinç hasadı yapan aletler olduğuydu.
Aşağı Yangtze Nehri Vadisi’nde, en eski iki Neolitik kültür grubu Shangshan ve Kuahuqiao idi.
Araştırmacılar, Shangshan ve Hehuashan bölgelerinden, ikincisi Shangshan ve Kuahuqiao kültürleri tarafından işgal edilen 52 pul taş aleti incelediler.
Taş pulları görünüşte pürüzlüdür ve ince yapılmamıştır, ancak keskin kenarları vardır. Ortalama olarak, pul pul dökülen aletler tek elle tutulabilecek kadar küçüktür ve genişlik ve uzunlukta yaklaşık 1,7 inç ölçülür.
Taş pullarının pirinç hasadı için kullanılıp kullanılmadığını belirlemek için, ekip kullanım-aşınma ve fitolit kalıntısı analizleri yaptı.
Kullanım-aşınma analizi için, aletlerin yüzeylerindeki mikro çizikler, taşların nasıl kullanıldığını belirlemek için mikroskop altında incelendi. Sonuçlar, 30 pulun, muhtemelen pirinç de dahil olmak üzere silisli (silika bakımından zengin) bitkilerin toplanmasıyla üretilenlere benzer kullanım-aşınma modellerine sahip olduğunu göstermiştir.
İnce çizgiler, yüksek cilalar ve yuvarlak kenarlar, bitkileri kesmek için kullanılan aletleri, sert malzemelerin işlenmesi, hayvan dokularının kesilmesi ve ahşabın kazınması için kullanılanlardan ayırır.
Fitolit kalıntı analizi ile araştırmacılar, bitkilerin “fitolitleri” veya silika iskeleti olarak bilinen taş pullarında kalan mikroskobik kalıntıyı analiz ettiler. Aletlerin 28’inin pirinç fitolitleri içerdiğini buldular.
Wang, “Pirinç fitolitleri hakkında ilginç olan şey, pirinç kabuğunun ve yapraklarının farklı fitolit türleri üretmesidir, bu da pirincin nasıl toplandığını belirlememizi sağladı” diyor.
Kullanım-aşınma ve fitolit analizlerinden elde edilen bulgular, iki tür pirinç hasat yönteminin kullanıldığını göstermiştir – “parmak bıçağı” ve “orak” teknikleri. Her iki yöntem de bugün Asya’da hala kullanılmaktadır.
Erken evredeki taş pulları (10.000 – 8.200 BP), pirinç bitkisinin tepesindeki salkımların toplandığı parmak bıçağı yöntemi kullanılarak pirincin büyük ölçüde hasat edildiğini göstermiştir. Sonuçlar, parmak bıçağı hasadı için kullanılan aletlerin, esas olarak taş pulunun kenarına dik veya çapraz olan çizgilenmelere sahip olduğunu, bu da bir kesme veya kazıma hareketi önerdiğini ve pirincin bitkinin tepesinden toplandığını gösteren tohumlardan veya pirinç kabuğu fitolitlerinden fitolitler içerdiğini göstermiştir.
Wang, “Bir pirinç bitkisi farklı zamanlarda olgunlaşan çok sayıda salkım içerir, bu nedenle parmak bıçağı hasat tekniği özellikle pirinç evcilleştirme erken aşamada olduğunda yararlıdır” diyor.
Bununla birlikte, taş pulları, daha sonraki aşamadan (8.000 – 7.000 BP), bitkinin alt kısmının hasat edildiği orak hasadına dair daha fazla kanıta sahipti. Bu aletler, ağırlıklı olarak aletin kenarına paralel olan ve muhtemelen bir dilimleme hareketinin kullanıldığını yansıtan çizgilere sahipti.
Wang, “Orak hasadı, pirinç daha evcilleştiğinde ve daha olgun tohumlar bitkide kaldığında daha yaygın olarak kullanıldı” diyor. “Tüm bitkiyi aynı anda hasat ettiğinizden, pirinç yaprakları ve sapları yakıt, yapı malzemeleri ve diğer amaçlar için de kullanılabilir, bu da bunu çok daha etkili bir hasat yöntemi haline getirir.”
Wang, “Her iki hasat yöntemi de tohum parçalanmasını azaltırdı. Bu yüzden pirincin evcilleştirilmesinin insanın bilinçsiz seleksiyonu tarafından yönlendirildiğini düşünüyoruz.”
