Konya’nın tarihi dokusunu yeniden şekillendiren arkeolojik kazılarda, Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat döneminde inşa edilen kalenin 12 kapısından biri olan Larende Kapısı’nın temeli gün yüzüne çıkarıldı.
Konya Büyükşehir Belediyesinin desteğiyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı izni kapsamında yürütülen “Konya Dış Kale Sur Hattı ve Larende Kapısı” kazı çalışmaları, Meram ilçesi Sahipata Mahallesi‘nde devam ediyor. Kazıların hedefi, tarihî kaynaklarda çizimleri bulunan ve 19. yüzyıl sonlarına ait fotoğraflarda görülen dış surların izlerini yeniden ortaya çıkarmak.
20 metrelik sur hattı ve 11 metrelik kapı açıklığı
Kazı sorumlusu Mehmet Ali Çelebi, çalışmaların 2024 Kasım’ında başladığını ve o tarihten bu yana önemli bulgulara ulaşıldığını belirtti.
“Yaklaşık 120 metrelik sur hattı gün yüzüne çıkarıldı. Bu hat üzerinde, Sultan Alaaddin Keykubat’ın devlet bütçesiyle yaptırdığı Larende Kapısı’nın temellerine ulaştık,” diyen Çelebi, surların 3 metre genişliğinde, “sandık duvar” tekniğiyle inşa edildiğini ve içlerinin moloz dolgulu olduğunu söyledi.
Kazılarda ayrıca hendek kalıntıları ve köprü ayakları da tespit edildi. Çelebi, “Kapı yaklaşık 11 metre genişliğinde. Dış yüzeyleri kaplama taşlarla desteklenmiş. Çalışmalar halen devam ediyor,” dedi.
Moğol saldırılarına karşı savunma hattı
Surların inşa edilme amacı, o dönemde Anadolu’da hissedilen Moğol tehlikesine karşı savunma hattı oluşturmak olarak açıklandı.
Alaaddin Keykubat’ın 1221’de başlattığı bu inşa programı, dönemin başkenti Konya’yı koruma stratejisinin bir parçasıydı. Yaklaşık 4,5–5 kilometrelik dış sur hattı 1255’te tahrip edilmiş, daha sonra Fatih Sultan Mehmet döneminde kısmen onarılmıştı. Ancak 19. yüzyıl ortalarında surların büyük bölümü yok olmuştu.
Çelebi, “Yüzyıllar boyunca ‘Konya dış surları var mıydı, hendekler ne işe yarıyordu?’ gibi sorular tartışılıyordu. Bu kazılarla artık bu tartışmalar sona erdi. Savunma sistemi bütüncül biçimde belgeleniyor,” dedi.
Şehrin dört anıtsal kapısından en görkemlisi
Larende Kapısı, Konya surlarını çevreleyen 12 kapıdan biri ve devlet bütçesiyle yaptırılan dört anıtsal kapıdan en görkemlisi olarak tanımlanıyor.
Adını, kapının açıldığı Karaman (Larende) yolundan alan yapı, hem askeri hem de sembolik öneme sahipti. Kapının ön cephesinde yer alan melek figürleri ve kitabesi, bugün Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi‘nde sergileniyor.
Bu taş kabartmalar, dönemin Selçuklu taş işçiliğinin zarif örnekleri arasında kabul ediliyor.
Çelebi, “Yüzyıllardır seyyahların çizimlerinden tanıdığımız Larende Kapısı artık somut biçimde karşımızda. Bu, Selçuklu başkenti Konya’nın kimliğini güçlendiren en önemli arkeolojik keşiflerden biri,” diye konuştu.
Kapak Fotoğrafı: 120 metrelik dış sur hattı ve 11 metre genişliğindeki Larende Kapısı temelinin havadan görünümü. Abdullah Doğan/AA
