Güneybatı Asya ülkelerinden Laos’un dağ sırtlarında yaklaşık 30 mil alan içerisinde bulunan büyük taş kavanoz şeklinde kalıntılar üzerine çalışmalar devam ediyor. Uzun yıllar, bu büyük kavanozların ne için kullanıldığı, nasıl bu bölgeye geldiği tartışmalı sorun olmuştur.
Laos’luların Laos’un Kavanoz Ovası olarak adlandırdığı bu yerde rastgele dağılmış, yükseklikleri 3 ila 10 fit arasında değişen ağırlıkları ise 14 tona kadar çıkabilen kavanozlar üzerinde son yapılan çalışmalar, alanla ilgili gizem kapısını aralamaya başladı.
Kavanoz Ovası’nı incelemeye alan bir grup araştırmacı, Mart ayında PLOS One’da yayınladıkları bir araştırmada; bu kavanozların mezarlık alanı olarak kullanıldığını belirttiler.
Yayınlanan makale de dikkat çeken en önemli nokta kavanozların yapılış tarihleri 3.000 yıldan daha eski olabilirken, insan kalıntılarının analizi, insanların bu kavanozların yanına 700 veya 800 yıl kadar yakın bir zamanda gömüldüğünü göstermesi oldu.
Kavanozlar ve insan kalıntıları analiz edildi
Kavanoz Ovası’nı incelemek için bir araya gelen arkeologlar, Laos dağ eteklerindeki dört kavanoz alanına birkaç kazı gezisi düzenlediler. Şubat 2020’deki son seyahatlerinde, daha fazla insan mezar alanını ortaya çıkardılar ve daha sonra analiz için örnekler topladılar.
Avustralya’daki ekip üyeleri, radyokarbon tarihleme de dahil olmak üzere çeşitli teknikleri kullanarak, Kavanozlar Ovası’ndaki gemilerin oraya M. Ö. 2. binyılın sonlarında yerleştirildiği sonucuna vardılar. İnsan kalıntıları ise dokuzuncu ve 13. yüzyıllar arasında tarihlendirildi. Bu ortaya çıkan tarih aralığı kafaları karıştırdı. Bölgedeki kavanozların bu nedenle her zaman gömülmek için kullanılmış olduğuna dair teori netleşmemiş oldu.
Bilim insanları, sonraki kazı ve araştırmalarda ya daha eski insan kalıntılarına ulaşılacağını ya da başka elde edilecek kalıntılarla teorinin çeşitleneceğini söylediler.
Gömü dışında kavanozlar hakkında bir başka düşünce ise; bu kavanozların kutlama pirinç şarabı veya viski demlemek için olduğu yönünde… Bu şekilde kullanılıp birkaç nesilden sonra, kapları cenaze törenleri için yeniden tasarlamış olabilirler.
Bu yeni araştırma aydınlatıcı olsa da, çalışma yazarları Laos’ta hala incelenmemiş çok sayıda kavanoz bölgesi olduğunu belirtiyorlar. Bu el değmemiş kavanozlar, potansiyel olarak tarihin daha fazlasını ortaya çıkarabilecek yeni bilgiler taşıyabilir ve sonunda bu kavanozların gizemleri tam olarak çözülebilir.
Laos Kavanozlar Düzlüğü her ne kadar aydınlatılmamış olsa da 2019’da UNESCO Dünya Mirası listesine girmiştir.
