Bulgaristan’da, günümüzdeki Plovdiv şehrinin bulunduğu alanda, Piskopos Bazilikası’nın kazıları sırasında Yunan tanrıçası Tyche’nin büyük bir heykelinin başı dikkat çekici bir şekilde ortaya çıkarıldı. Kazı ekibine liderlik eden arkeolog Lyubomir Merdzhanov, bu etkileyici tanrıça başını “olağanüstü bir buluntu” olarak nitelendiriyor.
Plovdiv, sadece Bulgaristan’ın en eski şehirlerinden biri değil, aynı zamanda Avrupa’nın da en eski şehirlerinden biridir. Plovdiv’in adını aldığı antik Trakya şehrinin muhtemelen Eumolpia olduğu düşünülmektedir. Demir Çağı’nda Nebet Tepe bölgesinde surlarla çevrili Trakya şehrinin gelişimi gerçekleşmiştir. M.Ö. 4. yüzyılda II. Philip, şehri Makedonya İmparatorluğu’na katmış ve en bilinen adı olan Philippopolis adını vermiştir.
Tyche, başarı, şans, talih ve refah tanrıçası olarak kabul edilirdi. Yunanlar, onun insanların ve şehirlerin kaderini belirleme gücüne sahip olduğuna inanırlardı.
İnce işçilikle yapılmış baş, M.S. 1. yüzyılın sonlarından 3. yüzyılın ortalarına kadar tarihlenmektedir. Baş (ve muhtemelen tüm heykel), Hellenistik geleneğe uygun olarak yüksek kaliteli mermerden yapılmış olup, irisleri kalp şeklindedir. Tyche’nin Philippopolis’in koruyucusu olarak işlevi, şehir duvarlarını ve kuleleri tasvir etmek için kullanılan corona muralis veya duvar tacı ile sembolize edilmektedir. Başın oranlarına dayanarak, eserin yaklaşık 2.5 metre yüksekliğinde bir heykelin parçası olduğu düşünülmektedir.
Arkeologlara göre, heykel, Hristiyan bazilikasından önce var olan bir tapınağın parçası olabilir. Erken Hristiyan topluluklarının sıklıkla pagan tapınaklarının üzerine kiliseler inşa etmesi, bu alanın daha fazla tarihi öneme sahip eserler içerebileceği olasılığını artırmaktadır.
Bu keşif, sadece sanatsal değeri açısından değil, aynı zamanda antik Philippopolis’in dini ve kültürel tarihi hakkında sağladığı içgörü açısından da önemlidir.
Yunan tanrıçası Tyche’nin heykel başı, bazilikanın vaaz kürsüsünün yakınında bulunmuştur. Başın, inşaat malzemesi olarak yeniden kullanılmış olabileceği veya sembolik amaçlar için stratejik olarak yerleştirilmiş olabileceği düşünülmektedir.
Merdzhanov, “Eserin konumu daha derin bir anlam taşıyabilir ve pagan ile Hristiyan geleneklerinin bir arada varlığını gösterebilir” diye açıkladı.
Eserin, kapsamlı bir inceleme ve restorasyonun ardından Plovdiv Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmesi beklenmektedir. Kazı ekibi, bazilikanın mozaiklerini kaldırmak için izin almayı umuyor; böylece alttaki tapınağı araştırabilir ve muhtemelen kalan heykel parçalarını bulabilirler. Bu antik harikanın yeniden inşa edilmesi hedeflenmektedir.
Kapak Görseli: Bulgaristan’da keşfedilen tanrıça Tyche’nin heykel başı. TV BG News/Youtube
