İsrail’in kuzeyinde bulunan Banyas Koruma Alanında bir Bizans Kilisesini kazmakta olan araştırmacılar Ms.400 civarına tarihlenen bu kilisenin temelinde Tanrı Pan’a adanmış bir tapınak keşfetti. Ms. 2 veya 3 yüzyıldan kalma bu tapınağın kalıntıları erken döneme ait Hristiyanlığın ve pagan dinlerinin nasıl iç içe girdiğinin de bir tanığı gibi.
Hayfa Üniversitesi , Zinman Arkeoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Ron Lavi ve Prof. Dr. Adi Erlich’e göre, bulunan en eski kiliselerden biri bu kilisedir ve ilk Hıristiyanlar için çok önemliydi . Erlich, “Bu yerin, İsa’nın Petrus’a ‘Size Cennetin krallığının anahtarlarını veriyorum’ dediği yer olduğuna inanan Bizans dönemindeki Hıristiyanlar için çok büyük bir öneme sahip olacaktı” dedi.
Kilisenin duvarlarında bulunan Pan’a adanmış sunağın üzerinde bulunan yazıtta: “Antakyalı Sosipatros’un oğlu Atheneon sunağı Pan Heliopolitanus’a adıyor. Sunağı, yaptığı bir sözü yerine getirmek için kendi kişisel parasını kullanarak inşa etti.” yazmaktadır.
Yazıt, Bar-Ilan Üniversitesi’nden Dr. Avner Ecker tarafından incelenmiş. Araştırmacılar için gerçekten güç olan bir çok soruyu da beraberinde getiren bu sunak oldukça şaşırtıcı bir gizemede sahip. Öncelik bu kilisenin duvarına bu sunak nasıl kondu? Ve nasıl bu kilisenin duvarının bir parçası oldu. Ondan sonra gelecek esas soruda muhtemelen Tanrı Zeus için kullanılan Heliopolitanus isminin Pan’a neden ithaf edildiği olacaktır.
Belki onlardan daha ilginci de şüphesiz Bazalt taşından yapılmış sunağın neden yerli ve daha kolay bulunan maliyet olarak da kuşkusuz daha ucuz olan kireçtaşı kullanılmamış olduğu. Antakya’dan gelen bu kişinin neden burada bir adak sunağı yaptırmış olduğu da sorulardan biri. Yazıtın bugün hala okunabilir olmasını da bazalt taşından yapılmış olması olduğunu da hatırlatmakta fayda var. Çünkü bazalt bozulmaya ve aşınmaya kireçtaşından daha dayanıklı bir taştır.
Kuşkusuz bu sorulara verilecek kesin bir cevabımız olmasa da antik dönemlerde taşın çok kıymetli ve maliyetli olmasının yeni taşlar yerine daha önceden kullanılmış taşların yeni inşalarda kullanıldığını söylemeden bitirmeyelim. Ve bir çok kutsal olarak tanımlanmış yapının üzerine yeni tapınaklar yapılması da bütün tarih dönemlerinde görülen bir uygulamadır.
Tanrı Pan kimdir?
Antik dönemde çobanların ve satirlerin tanrısı olarak anılmaktadır. Aynı zamanda dünya nimetlerine düşkünlüğün, cinselliğin ve hazzın tanrısı olarak da bilinmektedir. Yarı keçi yarı insan şeklinde resmedilmekle birlikte panik kelimesinin de atası sayılmaktadır.
https://www.jpost.com/archaeology/altar-to-greek-god-found-in-wall-of-byzantine-church-raises-questions-650825 sitesinden çeviri yapılmıştır.
Bu haberimizi de okumak isteyebilirsiniz!
