İsrail’in antik liman kenti Caesarea’da yürütülen kazılarda, bugüne kadar bölgede eşi benzeri görülmemiş bir Roma dönemi mermer lahit keşfedildi. İsrail Eski Eserler Kurumu’nun (IAA), Caesarea Geliştirme Kurumu iş birliğiyle yürüttüğü kazılar sırasında ortaya çıkan bu olağanüstü buluntu, mitolojik bir sahneyle dikkat çekiyor: Şarap tanrısı Dionysos (Bacchus) ile kahraman Herkül (Herakles) arasında geçen efsanevi şarap yarışı!
“Adeta Bir Film Sahnesi Gibiydi”
Kazı başkanları Nohar Shahar ve Shani Amit, lahitin kum tepelerinin altından adeta bir sürpriz gibi ortaya çıktığını belirtiyor:
“Yumuşak kumu kazarken aniden beyaz mermer bir parçanın ucu göründü. Heyecan doruktaydı. Kazdıkça ortaya çıkan her detay bir öncekinden daha etkileyiciydi. En büyük sürpriz, kazının son saatinde geldi: Tamamen korunmuş bir lahit yüzeyi… Üzerinde Herkül’ün aslan postu üzerinde yatarken bir şarap kadehi tuttuğu sahne yer alıyordu.”
Mitoloji ve Ölüm Arasında İnce Bir Çizgi
Lahit, IAA’nın uzman konservatörleri tarafından titizlikle temizlenip bir araya getirildi. Ortaya çıkan detaylar arasında; Dionysos’un merkezde yer aldığı, etrafını Maenadlar, satirler, Hermes, Pan, aslanlar ve kaplanların süslediği zengin bir mitolojik sahne yer alıyor.
Kazı başkanı Shahar, bu sahnenin bölge için bir ilk olduğunu vurguluyor:
“Dionysos alayları 2. ve 3. yüzyıl lahitlerinde yaygın olsa da, bu tür bir içki yarışması sahnesine şimdiye kadar yalnızca mozaiklerde – örneğin Zippori ve Antakya’da – rastlamıştık. Bu sahne, ölümün son değil, yeni bir başlangıç olduğunu sembolize ediyor. Dans ve içki, ölüme değil, öteki hayata geçişi kutluyor.”
Peki yarışmayı kim kazanmış? Shahar gülümseyerek yanıtlıyor:
“Herkül’ün ayakta duramayacak durumda betimlenmesi, kazananın Dionysos olduğunu açıkça gösteriyor.”
Caesarea’nın Sınırları Genişliyor
Lahitin, bilinen şehir surlarının dışında keşfedilmesi, Caesarea’nın antik dönemde düşündüğümüzden çok daha geniş bir alana yayıldığını da gösteriyor. Bu durum, bölgedeki arkeolojik potansiyelin yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
12 Haziran’da Kamuoyuna Tanıtılacak
Bu eşsiz keşif, 12 Haziran 2025 Perşembe günü Tel Aviv’deki Eretz Israel Müzesi’nde düzenlenecek olan “Ziyafet” temalı yıllık arkeoloji konferansında kamuoyuna tanıtılacak. İsrail Eski Eserler Kurumu, Tel Aviv Üniversitesi ve Bar İlan Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen konferansa halk da davetli.
IAA Direktörü Eli Eskusido konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“Bu bulgu, Roma dünyasında yaşam ve ölüm anlayışının ne denli farklı yorumlandığını gösteriyor. Lahit şu anda detaylı bir koruma sürecinden geçiyor ve tamamlandığında halkın ziyaretine açılacak. Geçmişimizi geleceğe taşımak en önemli görevlerimizden biri.”
Kapak Fotoğrafı: Dionysos ve Herkül’ün Şarap Yarışı. Israel Antiquities Authority
