Önümüzdeki 16 yıl boyunca, Berlin’deki Yakın Doğu Arkeolojisi Enstitüsü (Freie Universität Berlin) ve Ludwig-Maximilians-Universität München (LMU Münih) araştırma ekibi, eski Mezopotamya’dan kalma yaklaşık 80 bin mührü içeren bir dijital arşiv oluşturmayı ve bunu genel kamuya erişilebilir hale getirmeyi planlıyor.
KIŠIB: “Türkçesi: Antik Batı Asya Mühürleri ve Mühürlemeleri Dijital Korpusu” başlıklı proje, Almanya’daki sekiz akademiyi temsil eden bilim ve beşeri bilimler alanında kolektif bir araştırma programı olan Akademiler Programı’na entegre edilmiştir ve Ortak Bilim Konferansı (GWK) tarafından desteklenmektedir.
KIŠIB, Sümerce’de “mühür” anlamına gelir ve antik Mezopotamya’da mühürleme amacıyla kullanılan taşlardan yapılmış damgalar ve silindirler ile kapalı kapların mühürleri ve kil tabletler için kullanılan mühürleri ifade eder. Günümüz Irak ve Suriye’sinde, M.Ö. 4. milenyumdan 1. milenyuma kadar yaşayan insanlar, özellikle büyük miktarlarda mühür kullanmışlardır. Bu durum, bölgeden günümüze ulaşan en eski kapsamlı görüntü koleksiyonunun oluşmasına yol açmıştır. Bugün, dünyanın dört bir yanındaki müzelerde ve koleksiyonlarda binlerce Mezopotamya mührü ve mühürlü nesne bulunmaktadır. Bu nesnelerin görsel, sosyal ve kültürel çalışmalar için önemi, şu ana kadar yalnızca küçük bir uzman grubuna açığa çıkarılmıştır.
Freie Universität Berlin’deki Yakın Doğu Arkeolojisi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Elisa Roßberger ve Ludwig-Maximilians-Universität München’den Prof. Dr. Adelheid Otto’nun liderliğindeki bu akademik proje, durumu değiştirmeyi amaçlamaktadır. Arkeoloji, antik Yakın Doğu çalışmaları, dijital beşeri bilimler ve IT alanlarında uzmanlardan oluşan disiplinlerarası bir ekip, 2025 yılında Berlin-Brandenburg Bilim ve Beşeri Bilimler Akademisi (BBAW) ve Bavyera Bilim ve Beşeri Bilimler Akademisi (BAdW)/LMU Münih’teki bir araştırma merkezinde çalışmalara başlayacaktır; planlanan süre 16 yıldır.
Amaç, yaklaşık 80 bin mühürden oluşan temsili bir Dijital Korpus oluşturmaktır. Mühürler üzerindeki tasvirler ve yazıtlar, antik sosyal, politik, ekonomik, dini ve sanatsal etkileşim ağlarına dair ayrıntılı bilgiler sunmanın yanı sıra, değişen görsel iletişim biçimleri, ideolojik mesajlar ve kültürel bilgi hakkında da içgörüler sağlar.
KIŠIB bu ağları araştırmacılara ve üniversite dışındaki kamuya ilk kez erişilebilir hale getirecektir. Nesne, görüntü ve metinle ilgili veriler, makine öğrenimi kullanılarak toplanacak, segmentlere ayrılacak ve etiketlenecektir.
Uluslararası ve disiplinlerarası bilgi alışverişi, küratörlük yapan kurumlar, antik Batı Asya’nın dijital gelişimi için diğer projeler, NFDI4Objects ve özellikle Batı Asya ülkelerindeki meslektaşlarla işbirliği, projenin merkezi bir rolünü oynamaktadır.
Kapak fotoğrafı: Ur’da (Irak) kil fitil üzerinde mühür rulosu, MÖ 19. yüzyıl. Fotoğraf: KIŠIB projesi, A. Otto/A. Dietz
