Litvanya’nın başkenti Vilnius’ta yapılan kazılarda, Holokost sırasında Naziler tarafından tahrip edilen ve daha sonra Sovyetler tarafından tekrar yerle bir edilen Büyük Vilna Sinagogu’nun Tevrat sandığı ve bima’sı (yükseltilmiş dua platformu) ortaya çıkarıldı.
İsrail Eski Eserler Kurumu Perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail ve Litvanya’nın altı yıldır ortaklaşa yürüttüğü kazıda önemli keşifler yaptıklarını duyurdu.
“Daha bu sabah, aron kodesh’in önündeki toprağı elerken gümüş bir yad bulduk. Yad, Tevrat parşömeninden okumak için kullanılan bir işaretçidir”, IAA açıklamasında, İncil metninin okunan kısmındaki bir işaretçiye atıfta bulundu. Buluntu yerel Yahudi müzesinde sergilenecek.
Vilnius bir zamanlar “Litvanya’nın Kudüs’ü” olarak görülüyordu. 17. yüzyılda Rönesans-Barok mimarisinde inşa edilen Vilna’nın Büyük Sinagogu, büyük bir Yahudi dini ve toplumsal öğrenme merkezinin merkeziydi. Sinagoglar ve dua salonları, okullar, ritüel banyolar ve topluluk konseyi dahil olmak üzere Litvanya Yahudi cemaatinin merkezi konumundaydı.
Vilnius, İkinci Dünya Savaşı öncesinde Doğu Avrupa’da Yahudi yaşamının bir merkeziydi. Naziler, Holokost sırasında şehirdeki Yahudilerin yüzde 90’ını öldürdü ve ibadet yerlerini yıktı. Sovyetler Birliği’nin 1944’te Litvanya’yı işgal etmesinin ardından, Komünistler 17. yüzyıldan kalma Vilna Sinagogu’nu yıktı ve molozlarının üzerine bir anaokulu kurdu.
İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan Dr. Jon Seligman , “Sinagogun iç kısmındaki kazıları yapmak için geldiğimizde, ne yazık ki sinagogun çekirdeğinin büyük ölçüde hasar gördüğü anlaşıldı” dedi. “Yine de, sinagogun yıkılmadan önceki birçok görüntüsünde açıkça görülebilen iki etkileyici merdiven keşfedildi ve bunların varlığının kanıtı.”
Jon Seligman ayrıca “sinagogun tipik bir barok dokuz bölmeli sinagog olduğunu” söyledi.
İsrail Eski Eserler Kurumu, Kultros paveldo Isaugojimo pajgos, İyi Niyet Vakfı ve Litvanya Yahudi Topluluğu kazıda işbirliği yaptı. Litvanyalılar, İsrailliler ve Kuzey Amerikalılar çalışma ekibini oluşturuyor.
Kapak Fotoğrafı: Litvanya’daki Büyük Vilna Sinagogu’nun Tevrat Sandığı’nın alanını ve Naziler ve Sovyetler tarafından tahrip edilen iki kat merdiveni gösteren kazısı, Ağustos 2021. (Jon Seligman/İsrail Eski Eserler Kurumu)
Tevrat Sandığı ya da Ahid Sandığı nedir?
Tevrat sandığı yada ahid Sandığı İbrânîce’de aron ha-kodeş olarak isimlendirilmektedir. Kitabı Mukaddese göre bu sandığın ölçüleri ve şekli Tanrı tarafından bildirilmiştir. Akasya ağacından yapılmıştır. Bugün yahudiler, Tevrat tomarlarının muhafaza edildiği dolaba ahid sandığı demekte ve Tevrat’a gösterdikleri saygıyı buna da göstermektedirler. Daha detaylı bilgi için İslam Ansiklopedisi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
