Frankfurt’ta ortaya çıkarılan antik bir gümüş muska, bölgedeki Hıristiyanlık tarihini 50 ila 100 yıl geriye götürüyor. Gümüş muska artık Kuzey Avrupa’da Hıristiyanlığın en eski fiziksel kanıtı olarak kabul ediliyor.
Muska kapsülü 2018 yılında Frankfurt’un hemen dışında kuzeybatıda, bugünkü Main metropolünün Roma dönemindeki öncül şehri olan Frankfurt Roma kenti NIDA’da bulundu. Bulgu, Frankfurt am Main Belediyesi tarafından 11 Aralık’ta yapılan bir basın açıklamasıyla duyuruldu. Gümüş muska, Frankfurt-Praunheim’daki “Heilmannstraße” mezarlığında 3. yüzyıldan kalma bir Roma mezarında bulundu.
Anıtlar Dairesi’nden sorumlu olan Planlama ve İskan Dairesi Başkanı Prof Dr. Marcus Gwechenberger şunları söyledi: “Kazıda sadece bir mezar değil, tüm bir Roma mezarlığı ortaya çıkarıldı. Bunlar paha biçilemez değerde buluntular.”
Özellikle bir mezar ön plana çıktı: 134 numaralı mezarda bir erkek iskeleti ile birlikte mezar eşyaları, bir tütsü kabı ve pişmiş kilden yapılmış bir testi bulundu. Ancak mezarın en özel parçası adamın çenesinin altındaydı: muhtemelen bir zamanlar boynundaki kurdeleye taktığı, gümüşten yapılmış küçük bir muska.
Üzerinde iki halka bulunan ve yaklaşık üç buçuk santimetre uzunluğunda olan küçük gümüş muska, MS 230-270 yılları arasında, zulüm nedeniyle alenen Hıristiyan olarak tanımlanmanın hâlâ tehlikeli olduğu bir döneme ait bir mezarda keşfedildi. Ancak Frankfurtlu bir adam için inancı o kadar önemliymiş ki, onu mezara götürmüş.
Tılsımın içinde “Frankfurt Gümüş Yazıtı” olarak bilinen kırılgan, yazılı gümüş bir folyo vardı ve bu folyo o kadar hassastı ki açılması parçalanmasına neden olabilirdi.
Zarar görmesini önlemek için, parşömeni elle açmaya yönelik ilk girişimlerden vazgeçilmiştir. Daha sonra mikroskop ve X-ışınlarıyla yapılan çalışmalar da pek başarılı olamadı. Sonunda 3 boyutlu bir X-ışını tekniği olan bilgisayarlı tomografi kullanıldı ve uzmanların parşömeni ellemek zorunda kalmadan sanal olarak “açmasına” olanak tanıdı. Bu işlem, dilbilimcilerin deşifre etmek için aylar harcadığı 18 satırlık Latince metni ortaya çıkardı.
Analizdeki zorluk gümüş levhanın rulo halinde olmasıydı, ancak yaklaşık 1800 yıl sonra tabii ki buruşmuş ve preslenmişti. CT kullanarak çok yüksek çözünürlükte tarayabildik ve 3 boyutlu bir model oluşturduk.” diyor LEIZA Görüntüleme Laboratuvarı Başkanı Dr. Ivan Calandra.
LEIZA ayrıca bu nesne için özel bir analiz yöntemi kullandı ve ardından taramanın her bir bölümünü sanal olarak parça parça bir araya getirdi, böylece tüm kelimeler görünür hale geldi. Metnin tamamı ancak bu dijital açma işlemi sayesinde deşifre edilebildi.
Yazıt, İsa Mesih’i öven cümlelerden oluşmakta ve şu sözleri içermektedir: “Kutsal! Kutsal! Kutsal! Tanrı’nın oğlu İsa Mesih adına. … Kendini Tanrı’nın Oğlu Rab İsa Mesih’in iradesine teslim eden adamı koru, çünkü İsa Mesih’in önünde her diz eğilir.”
Dr. Markus Scholz yazıtın tamamen Latince olmasının alışılmadık bir durum olduğunu söylüyor.
“Bu o dönem için alışılmadık bir durum. Normalde muskaların üzerindeki bu tür yazılar Yunanca ya da İbranice yazılırdı,” diye açıklıyor Scholz. Metin de çok sofistike. Yazarı özenli bir kâtip olmalı.”
Yazıtta Hıristiyanlık dışında başka bir inanca atıfta bulunulmaması alışılmadık bir durumdur. Beşinci yüzyıla kadar, değerli metalden yapılan muskaların çeşitli inançları temsil etmesi yaygındı. Sıklıkla pagan ya da Yahudi etkilerinin izleri hâlâ görülmektedir. Ancak bu muskada başmelekler Raphael, Gabriel, Michael ya da Suriel’den, Yahudiliğin her şeye gücü yeten Tanrısından ya da İsraillilerin ataları İshak ve Yakup’tan bahsedilmemektedir. Ayrıca, şeytanlar gibi pagan unsurlar da yoktur. Tılsım tamamen Hıristiyanlığa aittir.
Eser, koruyucu bir tılsımın yanı sıra bireysel bağlılığın bir sembolü olarak da işlev görmüş olmalıdır. Frankfurt bölgesi o dönemde Roma İmparatorluğu tarafından yönetiliyordu ve bu da Hıristiyanlığın açıkça uygulanmasını tehlikeli hale getiriyordu. Adamın inancını gizlice mi yoksa alenen mi sürdürdüğü hâlâ bilinmiyor.
Bu bulgu, Alpler’in kuzeyinde Hıristiyanlığa dair daha önce bulunan ve yaklaşık MS 300 yılına tarihlenen eserlerden ve tarihi referanslardan elde edilen kanıtların öncesine dayanmaktadır.
Bölgedeki ilk Hıristiyanların yaşamlarına benzersiz bir pencere açan bu keşif, uzmanlar tarafından dikkat çekici ve sansasyonel olarak nitelendirildi. Onların inançlarını savunurken gösterdikleri coşkuya ve karşılaştıkları tehlikelere dikkat çekiyor.
FRANKFURT.DE – DAS OFFIZIELLE STADTPORTAL
Kapak fotoğrafı: Frankfurt am Main Şehri Anıt Ofisi/Uwe Dettmar
