Kuruçay Höyük, Burdur gölü civarına güneyden basamaklı inen tepelerin yamacına kurulmuştur. Burdur iline bağlı Kuruçay köyünün yakınındadır. Adını da zaten bu köyden ödünç almıştır.
Höyüğün çapı 70-80 m. civarında olup düzensiz yuvarlak bir forma sahip olan höyüğün Kazı başkanlığını Prof. Dr. Refik Duru yapmıştır. 1978-1988 tarihleri arasında tam 11 yıl büyük bir özveri ile burada çalışmalar yapılmış ve bütün evreler tek tek incelenmiştir. Kuruçay Höyüğün benzersiz savunma sistemini de onun bu özverili çalışmalarına borçluyuz.
Batılı Bilim İnsanlarının Anadolu’da Neolitik dönem yoktur söylemlerini yalancı çıkarırcasına uzun bir geçmişe sahiptir. M.Ö. 7000 yılın başlarına kadar uzanan oldukça eski bir geçmişi vardır.
Kuruçay höyüğün Erken Neolitikle başlayan tarih yolculuğu İlk Tunç Çağı’na kadar devam eder.
11 yapı katında Geç Neolitik çağ-Kalkolitik çağın başlangıcı olarak belirtilen bu dönemde bir sur yapısı oldukça dikkat çekicidir. Kendi dönemine göre emsalsiz bir örnek olduğu kuşku götürmez. Zaten bir benzeri de bulunamamıştır. Bir benzeri bulunana kadar da eşsiz bir örnek olarak kalacaktır.
Peki nedir onu bu kadar eşsiz yapan?
1984 yılında 11. yapı katında varlığı saptanan yarım yuvarlak planlı kuleleri olan kalın temelli bir sur duvarı açığa çıkartılmıştır. Bu sur duvarının 1,10 m. ile 1,20 m. kalınlığındaki uzun duvarı genellikle orta boy toplama taşlar ile örülmüştür. Duvarın iki yüzü göreceli olarak daha kalın taşlar ile orta kısım ise küçük taş ve kırıklar ile yapılmıştır. Tek kat halindeki bu taş temelin batı ucu yamaçtan aşağıya uçmuş doğu uç ise düzenli şekilde kesilmiştir.
Duvarın güneye bakan dış yüzünde yarım yuvarlak planlı iki kule yer almıştır. Biri sağlam diğeri yıkık olan kuleler 3,50 m. ileri çıkmaktadır. Kulelerin uç kısmında 1 m. genişlikte aralıklar vardır. Aynı eksen üzerinde ana duvarda da aralıklar bırakılmış ve bu aralıklar tek taş dizisiyle kapatılmıştır. Geçitlerdeki bu taş dizisi büyük olasılıkla eşik yerlerini göstermektedir. Kulelerin içinde oturulmuş olduğuna ilişkin seramik dahil hiç bir kalıntıya rastlanmamıştır.
Doğu kesiminde sürdürülen araştırmalar sırasında esas sura paralel olmak üzere 4 m. aralıkla ikinci bir duvarın varlığı tespit edilmiştir. 5 m. devam eden bu duvar daha incedir ve temelleri ana duvardan farklı olarak üst üste iki taş dizisi ile örülmüştür. Bu duvara kuzeyden gelen bir duvar dik açı yaparak birleşmektedir. Bu duvar üzerinde de yarım yuvarlak planlı kulelerin varlığı tespit edilmiştir.
Hem çift sur hem de yuvarlak planlı kuleleri ile zamanında düşmanlarını şaşırttığı kadar bugün bizleri de şaşırtmaktadır. 1 m. bulan ev duvarları ile de o dönemde kuşkusuz oldukça güvenli bir yerleşmeydi.
Kaynak : Duru, R. 1994 “Kuruçay Höyük 1” ,Türk tarih Kurumu Yayınevi, Ankara
