2 February 2023 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

8200 yıllık mezar insan kemiklerinden yapılmış ölü hediyesini barındırıyor

Taş Devri’nde insanlar, kaybettikleri yakınlarını çeşitli hayvan kemiklerinden yaptıkları kolye, yüzük ve buna benzer eşyalar ile gömüyorlardı.

8200 yıllık mezar buluntularının yeniden değerlendirildiği bir araştırma, ölü hediyesi olarak yapılan bu eşyaların hammadesinin sadece hayvan kemiklerinden oluşmadığı, insan kemiklerinin de pandantif (kolye ucu) yapımında kullanıldığını gösterdi.

İnsan kemiğinden yapılan kolyeler birçok soruyu gündeme getiriyor: Kimin kemiklerinden yapıldılar ve kemikler nasıl elde edildi? Kolyeyi takan insanlar kimin kemiklerinden yapıldığını biliyorlar mıydı? Kemiklerin kökeni bir fark yarattı mı?

1930’larda Onega Gölü’ndeki Yuzhniy Oleniy Ostrov adasında yapılan arkeolojik kazılarda, 177 mezardan ölen kişilerin kalıntıları ve çeşitli nesneler çıkarıldı.

Avrasya geyiği, kunduz ve boz ayı, hayvan dişi pandantifleri ve minyatür heykellere dayanan bu insanlar için önemli hayvanlardı. Diş pandantifleri arasında kemikten yapılmış ve şekilleri türün tanımlanmasına imkan vermeyen pandantifler de vardı. Helsinki Üniversitesi’ndeki Animals Make Identities araştırma projesi, mezar buluntuları temelinde Taş Devri kültürlerinde hayvanların anlamlarını araştırıyor. Doçent Kristiina Mannermaa, proje lideri ve meslektaşları, mezarlarda bulunan kemik kolyelerini, kütle spektrometrisi (ZooMS) tekniği ile zooarkeoloji kullanılarak analiz edilmek üzere York Üniversitesi’ndeki BioArCh araştırma tesisine gönderdi. Kütle spektrometrisi yardımıyla teknik, çok küçük kemik örneklerinde bulunan proteinlerden ekstrakte edilen peptitlerden veya amino asitlerden türler tanımlar.

Sonuçlar sürpriz oldu: 37 numuneden 12’sinin insan olduğu bulundu. Araştırmaya göre, kolyelerin geri kalanı esas olarak geyik ve büyükbaş hayvan kemiklerinden yapıldı. İnsan kemiği kolye uçları, içlerinde bir veya iki oyuk bulunan, farklı boyutlarda kırık uzun kemik parçalarıdır. Biri iki ölü kişiyi içeren üç mezardan geliyorlar. Pandantifler, çoğunlukla diş pandantifleri ve hayvan kemiği pandantifleriyle aynı bağlamda bulunmuştur.

Aynı insan uyluk kemiğinden yapılmış iki kolye. Fotoğraf: Anna Malyutina/ Peter the Great Museum od Antropoloji ve Etnografya (Kunstkamera)
Aynı insan uyluk kemiğinden yapılmış iki kolye. Fotoğraf: Anna Malyutina/ Peter the Great Museum od Antropoloji ve Etnografya (Kunstkamera)

Etnografik bağlantılardan, örneğin Asya ve Güney Amerika’da nesneler için bir hammadde olarak insan kemiklerinin kullanımı bilinmektedir, ancak tarih öncesi veriler zeminde zayıftır. Zaman zaman, düşmanların vücut kısımlarını çalıştırarak ve teşhirde tutarak onları küçük düşürmek için girişimlerde bulunuldu. Aynı zamanda, aile üyelerinin vücut parçaları, örneğin kolye haline getirildikten sonra, saygı veya bağlılık nedeniyle yıpranmıştı.

Genellikle insan kemiğinin ham madde olarak kullanılması yamyamlıkla ilişkilendirilir, çünkü kemiklerde sıklıkla et çıkarma izleri vardır. Bununla birlikte, tartışılmaz kanıtların azlığı, arkeolojik buluntular temelinde yamyamlığı doğrulamayı zorlaştırıyor. Mannermaa’ya göre, Taş Devri’nde ritüel amaçlı yamyamlık düşünülenden daha yaygın olabilirdi, ancak altta yatan nedenleri bilmiyoruz.

Mannermaa, “Araştırdığımız kemik kolyelerin yüzeyi o kadar yıpranmış ki, herhangi bir olası kesik izi göremiyorsunuz, bu da Yuzhniy Oleniy Ostrov’daki keşiflere dayanarak yamyamlıktan şüphelenmek için hiçbir nedenimiz olmadığı anlamına geliyor” diyor.

Tek tip bir genel görünüm temelinde, kemik kolyeler, süs eşyaları ve çıngıraklardaki kayıp diş kolyelerinin yerini almış olabilir. Araştırmacılar, aynı tip kemik kolyelerin hem hayvan hem de insan kemiklerinden yapılmış olmasını ve diş kolyeleriyle aynı bağlamlarda bulunmalarını özellikle ilginç buluyorlar.

Mannermaa, “İnsan kemiklerinin kullanımının hiçbir şekilde vurgulanmaması ve nesnelerin ayırt edilemez ve hayvan kemiklerinden yapılmış nesnelere benzemesi, Taş Devri dünya görüşünde hayvanlar ve insanların iç içe geçtiğini gösterebilir. Hayvan ve insan kemiklerini aynı süs veya kıyafette bir arada kullanmak, insanların zihinlerinde hayvana dönüşme kabiliyetini sembolize etmiş olabilir, bunun yanında hayvanların insan suretini alabileceklerine inanmışlardır. Formların ve sınırların bu şekilde bulanıklaştırılmasının yerli halkların dünya görüşünün bir parçası olduğunu ve hâlâ da öyle olduğunu biliyoruz” diyor.

Avrupa Birliği’nden fon sağlanan çalışma, Kristiina Mannermaa’nın yanı sıra Rusya Bilimler Akademisi’nden Anna Malyutina, Alisa Zubova ve Dmitriy Gerasimov tarafından yürütüldü.

Kapak çizimi Yuzhniy Oleniy Ostrov adasında yetişkin bir erkeğe ait mezar 69. Femurlar üzerinde bir geyik dişi kolye ile birlikte insan ve hayvan kemiği kolyeler bulundu. Büyük olasılıkla, birlikte bir giysinin ya da bir tür çıngırağın kenarında bir süs oluşturdular. Tom Björklund

Helsinki Üniversitesi

Banner
Benzer Yazılar

Çorakyerler, Dünya’da benzeri çok az görülen fosillere ev sahipliği yapıyor

24 Ağustos 2022

24 Ağustos 2022

Çankırı’nın Fatih Mahallesi Yapraklı kara yolu çevresindeki Çorakyerler kazı alanı Dünya’da benzeri çok az görülen fosillere ev sahipliği yapıyor. Ankara...

Esna Tapınağı Orijinal Renklerine Kavuştu

15 Kasım 2020

15 Kasım 2020

Mısır  da bulunan Esna tapınağının keşfedilmesinin üzerinden 200 yıl geçtikten sonra araştırmacılar 2000 yıllık yazıtların orijinal renklerini ortaya çıkarmayı başardı....

İran’ın Kaldar Mağarasında İnsan Göçündeki ‘Kayıp Halka’nın Bir Parçası Bulunmuş Olabilir

4 Nisan 2021

4 Nisan 2021

Kaldar mağarası, İran’daki Orta ve Üst Paleolitik Çağ’dan geçişe kanıt sağlayan önemli bir arkeolojik sit alanıdır. Mağara, 1.290 metre yükseklikte, Lorestan...

Diyarbakır’da ilk defa sivri uçlu amfora bulundu

31 Temmuz 2022

31 Temmuz 2022

Diyarbakır Tarihi Surları’nın restorasyon çalışmaları sırasında bölgede ilk defa 1700 yıllık sivri uçlu amfora bulundu. Diyarbakır ilinin Sur ilçesinde yer...

Arkeologlar, Gloucestershire’daki bir kazıda yedi mezarda yedi çift Anglo-Sakson broş buldular

5 Nisan 2022

5 Nisan 2022

Arkeologlar, İngiltere’nin güneybatısındaki Gloucestershire’da yapılan bir kazıda ortaya çıkarılan yedi mezarın her birinde birer çift olmak üzere yedi çift Anglo-Sakson...

Simferopol yakınlarında bir İskit höyüğü keşfedildi

5 Mayıs 2022

5 Mayıs 2022

Rusya Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü arkeologları, Kırım Piedmont’ta yaptıkları keşif gezisinde M. Ö. 4. yüzyıla ait bir mezar höyüğü keşfettiler....

Metropolis’te Roma dönemi hamamın merkezi ısıtma sistemi “Hypocaust” bulundu

11 Ağustos 2022

11 Ağustos 2022

İzmir Torbalı ilçesi’nde yer alan Metropolis Antik Kenti’nde Roma dönemi hamamın merkezi ısıtma sistemi “Hypocaust” ortaya çıkarıldı. Temeli 5 bin...

Malta Tas-Silġ’de Yeni Bir Neolitik Yapı Keşfedildi

8 Ekim 2021

8 Ekim 2021

Malta, Marsaxlokk’taki Tas-Silġ’de devam eden kazılarda arkeologlar tarafından yeni bir Neolitik yapının kalıntıları keşfedildi. Tas-Silġ’de keşfedilen yapı, bu bölgede taş...

Kadı Kalesi-Anaia Höyüğü’nde 1.500 yıllık vaftizhane bulundu

3 Aralık 2021

3 Aralık 2021

Aydın’ın Kuşadası ilçesinde yer alan Kadı Kalesi-Anaia Höyüğü’nde MS 5’nci yüzyılda yapıldığı tahmin edilen vaftizhane ortaya çıkarıldı. Kuşadası Kadı Kalesi...

Polonyalı Keşif, Dünya’nın 7 Harikasından Biri olan Machu Picchu’nun Yapımına Işık Tutuyor

15 Ocak 2021

15 Ocak 2021

Peru And dağları ile Amazon havzası arasında ki buluşma noktasında ki inanılmaz manzaraya gömülmüş gibi duran Machu Picchu kalıntıları, İnka...

Arkeoloji Kazı Çalışmaları İçin 64 Milyon TL Destek

20 Haziran 2021

20 Haziran 2021

2021 yılı arkeoloji kazı çalışmaları için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Türk Tarih Kurumu Başkanlığı tarafından 64 milyon...

Ölü Şehirler

30 Ocak 2021

30 Ocak 2021

“Unutulmuş Şehirler” olarak da adlandırılan Ölü Şehirler, Halep platosunda Kuzey-Batı Suriye’de bulunan bir dizi antik kent, anıt ve yerleşim yeridir....

Mısır El-Ezher Üniversitesi Mumyaların Sergilenmesine Karşı Çıkıyor

27 Ocak 2021

27 Ocak 2021

Mısır’ın önde gelen dini kurumlarından biri olan El-Ezher Üniversitesi’nin, eski Mısır mezarlarının kazılması ve mezarlarından çıkartılan mumyaların sergilenmesini yasaklaması protestolara...

Verona’da “Minyatür Pompeii” Bulundu

15 Haziran 2021

15 Haziran 2021

M. S. 79 yılında dünyanın en büyük doğal felaketi Vezüv yanardağının patlaması ile dönemin en görkemli antik kenti Pompeii yok...

Hristiyanlığın ilk yıllarında piskoposlar Antik Çağ’ın bilgilerinden yararlanıyorlardı

13 Temmuz 2022

13 Temmuz 2022

Hristiyanlığın ilk yıllarında piskoposlar, Hristiyanlığı yaymak, Kilise’nin toplum üzerindeki etkisini artırmak için Antik Çağ’ın bilgilerinden ve düzenledikleri ritüellerin oluşturduğu yoğun...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

[mc4wp_form id=”621″]