12 August 2022 Gelecek Geçmişin Ürünüdür

8200 yıllık mezar insan kemiklerinden yapılmış ölü hediyesini barındırıyor

Taş Devri’nde insanlar, kaybettikleri yakınlarını çeşitli hayvan kemiklerinden yaptıkları kolye, yüzük ve buna benzer eşyalar ile gömüyorlardı.

8200 yıllık mezar buluntularının yeniden değerlendirildiği bir araştırma, ölü hediyesi olarak yapılan bu eşyaların hammadesinin sadece hayvan kemiklerinden oluşmadığı, insan kemiklerinin de pandantif (kolye ucu) yapımında kullanıldığını gösterdi.

İnsan kemiğinden yapılan kolyeler birçok soruyu gündeme getiriyor: Kimin kemiklerinden yapıldılar ve kemikler nasıl elde edildi? Kolyeyi takan insanlar kimin kemiklerinden yapıldığını biliyorlar mıydı? Kemiklerin kökeni bir fark yarattı mı?

1930’larda Onega Gölü’ndeki Yuzhniy Oleniy Ostrov adasında yapılan arkeolojik kazılarda, 177 mezardan ölen kişilerin kalıntıları ve çeşitli nesneler çıkarıldı.

Avrasya geyiği, kunduz ve boz ayı, hayvan dişi pandantifleri ve minyatür heykellere dayanan bu insanlar için önemli hayvanlardı. Diş pandantifleri arasında kemikten yapılmış ve şekilleri türün tanımlanmasına imkan vermeyen pandantifler de vardı. Helsinki Üniversitesi’ndeki Animals Make Identities araştırma projesi, mezar buluntuları temelinde Taş Devri kültürlerinde hayvanların anlamlarını araştırıyor. Doçent Kristiina Mannermaa, proje lideri ve meslektaşları, mezarlarda bulunan kemik kolyelerini, kütle spektrometrisi (ZooMS) tekniği ile zooarkeoloji kullanılarak analiz edilmek üzere York Üniversitesi’ndeki BioArCh araştırma tesisine gönderdi. Kütle spektrometrisi yardımıyla teknik, çok küçük kemik örneklerinde bulunan proteinlerden ekstrakte edilen peptitlerden veya amino asitlerden türler tanımlar.

Sonuçlar sürpriz oldu: 37 numuneden 12’sinin insan olduğu bulundu. Araştırmaya göre, kolyelerin geri kalanı esas olarak geyik ve büyükbaş hayvan kemiklerinden yapıldı. İnsan kemiği kolye uçları, içlerinde bir veya iki oyuk bulunan, farklı boyutlarda kırık uzun kemik parçalarıdır. Biri iki ölü kişiyi içeren üç mezardan geliyorlar. Pandantifler, çoğunlukla diş pandantifleri ve hayvan kemiği pandantifleriyle aynı bağlamda bulunmuştur.

Aynı insan uyluk kemiğinden yapılmış iki kolye. Fotoğraf: Anna Malyutina/ Peter the Great Museum od Antropoloji ve Etnografya (Kunstkamera)
Aynı insan uyluk kemiğinden yapılmış iki kolye. Fotoğraf: Anna Malyutina/ Peter the Great Museum od Antropoloji ve Etnografya (Kunstkamera)

Etnografik bağlantılardan, örneğin Asya ve Güney Amerika’da nesneler için bir hammadde olarak insan kemiklerinin kullanımı bilinmektedir, ancak tarih öncesi veriler zeminde zayıftır. Zaman zaman, düşmanların vücut kısımlarını çalıştırarak ve teşhirde tutarak onları küçük düşürmek için girişimlerde bulunuldu. Aynı zamanda, aile üyelerinin vücut parçaları, örneğin kolye haline getirildikten sonra, saygı veya bağlılık nedeniyle yıpranmıştı.

Genellikle insan kemiğinin ham madde olarak kullanılması yamyamlıkla ilişkilendirilir, çünkü kemiklerde sıklıkla et çıkarma izleri vardır. Bununla birlikte, tartışılmaz kanıtların azlığı, arkeolojik buluntular temelinde yamyamlığı doğrulamayı zorlaştırıyor. Mannermaa’ya göre, Taş Devri’nde ritüel amaçlı yamyamlık düşünülenden daha yaygın olabilirdi, ancak altta yatan nedenleri bilmiyoruz.

Mannermaa, “Araştırdığımız kemik kolyelerin yüzeyi o kadar yıpranmış ki, herhangi bir olası kesik izi göremiyorsunuz, bu da Yuzhniy Oleniy Ostrov’daki keşiflere dayanarak yamyamlıktan şüphelenmek için hiçbir nedenimiz olmadığı anlamına geliyor” diyor.

Tek tip bir genel görünüm temelinde, kemik kolyeler, süs eşyaları ve çıngıraklardaki kayıp diş kolyelerinin yerini almış olabilir. Araştırmacılar, aynı tip kemik kolyelerin hem hayvan hem de insan kemiklerinden yapılmış olmasını ve diş kolyeleriyle aynı bağlamlarda bulunmalarını özellikle ilginç buluyorlar.

Mannermaa, “İnsan kemiklerinin kullanımının hiçbir şekilde vurgulanmaması ve nesnelerin ayırt edilemez ve hayvan kemiklerinden yapılmış nesnelere benzemesi, Taş Devri dünya görüşünde hayvanlar ve insanların iç içe geçtiğini gösterebilir. Hayvan ve insan kemiklerini aynı süs veya kıyafette bir arada kullanmak, insanların zihinlerinde hayvana dönüşme kabiliyetini sembolize etmiş olabilir, bunun yanında hayvanların insan suretini alabileceklerine inanmışlardır. Formların ve sınırların bu şekilde bulanıklaştırılmasının yerli halkların dünya görüşünün bir parçası olduğunu ve hâlâ da öyle olduğunu biliyoruz” diyor.

Avrupa Birliği’nden fon sağlanan çalışma, Kristiina Mannermaa’nın yanı sıra Rusya Bilimler Akademisi’nden Anna Malyutina, Alisa Zubova ve Dmitriy Gerasimov tarafından yürütüldü.

Kapak çizimi Yuzhniy Oleniy Ostrov adasında yetişkin bir erkeğe ait mezar 69. Femurlar üzerinde bir geyik dişi kolye ile birlikte insan ve hayvan kemiği kolyeler bulundu. Büyük olasılıkla, birlikte bir giysinin ya da bir tür çıngırağın kenarında bir süs oluşturdular. Tom Björklund

Helsinki Üniversitesi

Banner
Benzer Yazılar

Dünya’nın En Eski Tekne Yapım Alanı Bouldnor Cliff

5 Ekim 2020

5 Ekim 2020

İngiltere’nin Wight Adası’ndaki Yarmouth’un 1 km doğusunda bulunan Bouldnor Cliff denizin 11 m. aşağısında bulunmuştur. Batıdan doğuya doğru uzanmakta olan...

İskenderiye’deki Taposiris Magna’da Yeni Eserler Bulundu

29 Ocak 2021

29 Ocak 2021

İskenderiye’deki Taposiris Magna’da, daha önce keşfedilen büyük nekropolün içinde, mumyaların altın içeren bir karton tabakayla kaplandığı ve geri kalanının da...

Persepolis’te Büyük Xerxes’e atfedilen bir Elam yazıtı bulundu

26 Şubat 2022

26 Şubat 2022

Persepolis Müzesi depolarındaki yazılı nesnelerin ve parçalı yazıtların sınıflandırılması ve belgelenmesi projesi sırasında uzmanlar, Büyük Xerxes’e atfedilen bir Elam yazıtının...

Silla Prensesine Ait 1500 Yıllık Takılar Göz Kamaştırdı

12 Aralık 2020

12 Aralık 2020

Arkeologlar, Güney Kore’nin Kuzey Gyeongsang Eyaletindeki Gyeongju kentinde gömülü bir Silla Prensesinin mezarında yüzlerce mezar eşyası keşfettiler. Silla, MÖ 57’de...

Çukurbağ Nikomedia Kazıları Yeniden Başlıyor

14 Temmuz 2021

14 Temmuz 2021

Doğu Roma İmparatorluğu’nun başkenti sıfatını taşıyan antik dönemin en büyük kentlerinden Nikomedia antik kenti Çukurbağ kazıları yeniden başlıyor. Kocaeli İzmit...

Türkiye’de Arkeoloji Eğitimi Veren Üniversiteler

24 Kasım 2020

24 Kasım 2020

Kazı bilimi olarak da tanımlanan arkeoloji, “arkhaios” yani eski ve “logos” bilim kelimelerinin birleşmesi ile türetilmiştir. Eskinin bilimi olarak da...

Stonehenge Tüneline Tepkiler Büyüyor

6 Aralık 2020

6 Aralık 2020

Tarihin en güzel ve ünlü tanıklarından olan Stonehenge dün tünel karşıtı protestestolara ev sahipliği yaptı. Geçtiğimiz aylarda İngiliz Hükümetinin anıtın...

2 bin 300 yıllık Ana Tanrıça Kybele İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor

4 Mart 2022

4 Mart 2022

Anadolu’da uzun zaman bolluk ve bereketin dağıtıcısı olarak kabul edilen Ana Tanrıça Kybele’nin Ege Bölgesi kazılarında bulunan 2 bin 300...

500 yaşındaki İnka mumyası, sanki derin bir uykuda “La Doncella”

24 Ağustos 2021

24 Ağustos 2021

1999’da Arjantin’deki yüksek Volcán Llullaillaco zirvesinin yakınında bulunan üç İnka mumyası tüm bilim adamlarını hayrete düşürdü. Bulunan 3 İnka o...

Laos’ta bir mağarada 130 bin yıllık Denisova insanı dişi keşfedildi

18 Mayıs 2022

18 Mayıs 2022

İnsan tarihi ile ilgili karanlık noktalar yeni buluntularla aydınlanmaya devam ediyor. Güneydoğu Asya ülkesi Laos’ta bir mağarada 130 bin yıllık...

Ayasuluk Tepesi kazılarında bulunan Miken figürünü Arzava Krallığı’nın başkentinin Selçuk olduğunu kuvvetlendiriyor

11 Haziran 2022

11 Haziran 2022

Ayasuluk Tepesi kazılarında, Anadolu Tunç Çağı krallıklarından Arzava Krallığı’nın başkenti Appasas’ın Selçuk olduğunu kuvvetlendiren 3 bin 200 yıllık Miken figürünü...

Arkeologlar “Son Derece Sıradışı Bir Mezar”

21 Nisan 2021

21 Nisan 2021

Arkeologların “Son Derece Sıradışı” olarak niteledikleri mezar (kama mezar) İrlanda’nın Dingle yarımadasında keşfedildi. Keşfedilen mezarın korunması için tam yer bildirimi...

İsviçreli amatör arkeolog bir Roma savaş alanı keşfetti

1 Kasım 2021

1 Kasım 2021

Amatör bir arkeoloğun ısrarı sayesinde İsviçre’de bir Roma savaş alanı tespit edildi. İsa’nın doğumundan kısa bir süre önce, Tiefencastel ile...

Karadeniz’in Zeugması Restore Edilecek

8 Şubat 2021

8 Şubat 2021

Hadrianaupolis Antik Kenti Karabük’ün Eskiyapar ilçesinin 3 km batısında yer almaktadır. Bu antik kentimiz ortaya çıkarılan eşsiz güzellikteki mozaikleri nedeniyle...

Endonezya’da keşfedilen 7200 yıllık iskelette, bilinmeyen bir insan grubu ortaya çıktı

28 Ağustos 2021

28 Ağustos 2021

Bu hafta yayınlanan bir araştırmaya göre, arkeologlar Endonezya’da dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan “farklı bir insan soyuna” sahip bir kadın...

Yorumlar
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Mail bültenimize katılmak için e-posta adresinizi yazınız.